คณะนิติฯ DPU เสริมภูมิคุ้มกันผู้บริหารยุคใหม่ “เจาะลึกเทคนิคการสร้างพันธมิตรทางธุรกิจ และประกันภัยดิจิทัล ฝ่ามรสุมทางธุรกิจสู่ความสำเร็จอย่างยั่งยืน ในหลักสูตร Super LBA รุ่นที่2

คณะนิติฯ DPU เสริมภูมิคุ้มกันผู้บริหารยุคใหม่ “เจาะลึกเทคนิคการสร้างพันธมิตรทางธุรกิจ และประกันภัยดิจิทัล ฝ่ามรสุมทางธุรกิจสู่ความสำเร็จอย่างยั่งยืน ในหลักสูตร Super LBA รุ่นที่2

25 สิงหาคม 2568
รัชพล ธนศุทธิสกุล

คณะนิติศาสตร์ปรีดี พนมยงค์ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ (DPU) จัดการเรียนรู้ Module 3: Risk Management Techniques (ต่อ) ของหลักสูตร SUPER LBA รุ่นที่ 2 เมื่อวันที่ 22 สิงหาคม 2568 ณ ห้องประชุม ดร.ไสว สุทธิพิทักษ์ อนุสรณ์ เพื่อยกระดับศักยภาพผู้บริหารองค์กรในการจัดการความเสี่ยงยุคดิจิทัล โดยเน้นการประยุกต์ใช้กฎหมายและความเชี่ยวชาญทางธุรกิจ เป็นกลยุทธ์เชิงรุก สู่ความสำเร็จอย่างยั่งยืน

โดยได้รับเกียรติจากวิทยากรผู้เชี่ยวชาญระดับแนวหน้าจากหลากหลายภาคส่วน เพื่อร่วมกันถ่ายทอดประสบการณ์และมุมมองอย่างเจาะลึก ซึ่งแบ่งการบรรยายออกเป็น 2 หัวข้อหลัก ที่เกี่ยวข้องกันอย่างเป็นระบบ โดยหัวข้อแรกคือ เทคนิคการสร้างพันธมิตรทางธุรกิจ การควบรวมธุรกิจ และประเด็นกฎหมายที่เกี่ยวข้อง โดยนายสรชน บุญสอง และนายสุเมธ ออศิริวิกรณ์ ทนายความหุ้นส่วนและกรรมการบริษัท เบเคอร์ แอนด์ แม็คเค็นซี่ จำกัด (Baker McKenzie)

และหัวข้อที่สอง ความท้าทายในการบริหารความเสี่ยงธุรกิจยุคดิจิทัล ด้วยประกันภัยดิจิทัล โดย นางสาวประภาภัสร์ กุลปวโรภาส ผู้ทรงคุณวุฒิอาวุโส สำนักงานคณะกรรมการกำกับและส่งเสริมการประกอบธุรกิจประกันภัย นายอมฤต ฟรานเซน ประธานกลุ่มอุตสาหกรรมดิจิทัล สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย และนางสาวอภิชญาทวีชัยการ Head of Center of InsurTech, Thailand (CIT) สำนักงานคณะกรรมการกำกับและส่งเสริมการประกอบธุรกิจประกันภัย ร่วมแชร์ประสบการณ์

สำหรับประเด็นด้านการควบรวมกิจการ (M&A) นายสรชน บุญสอง และ นายสุเมธ ออศิริวิกรณ์ จากเบเคอร์ แอนด์ แม็คเค็นซี่ ได้ฉายภาพให้เห็นถึงทางเลือกในการทำธุรกรรมที่หลากหลาย ไม่ว่าจะเป็นการซื้อขายหุ้น(Share Deal) ที่ผู้ซื้อเข้าควบคุมกิจการผ่านการถือครองหุ้น หรือการซื้อขายสินทรัพย์ (Asset Deal) ซึ่งเป็นการเลือกซื้อเฉพาะสินทรัพย์ที่ต้องการเท่านั้น และยังได้กล่าวถึงรูปแบบการควบรวมกิจการแบบ Amalgamation ที่บริษัท A และ B รวมกันเป็นบริษัทใหม่ C ที่จะรับโอนทรัพย์สินและหนี้สินทั้งหมด ซึ่งเป็นวิธีการที่ต้องได้รับความยินยอมจากพนักงานทุกคน

เนื่องจากกระบวนการ Amalgamation มีข้อจำกัดด้านการขอความยินยอมจากบุคลากร จึงมีการใช้รูปแบบใหม่ที่เรียกว่า Merger โดยบริษัท A กับ B รวมกันและเลือกให้บริษัทใดบริษัทหนึ่งอยู่รอดและอีกบริษัทหนึ่งหายไป ซึ่งเป็นวิธีการที่ช่วยลดความซับซ้อนในการจัดการบุคลากรได้ นอกจากนี้ ยังได้ตั้งข้อสังเกตว่า ในประเทศไทยวัฒนธรรมองค์กรโดยส่วนใหญ่ให้ความสำคัญกับการเป็นเจ้าของ 100% ทำให้การควบรวมกิจการแบบ Merger ไม่เป็นที่นิยมเท่าในต่างประเทศ อย่างไรก็ดี ตามการควบรวมดังกล่าวมักถูกนำมาใช้เพื่อการผนวกรวมหลังจากมีการซื้อขายหุ้น หรือทรัพย์สินเสร็จสิ้นแล้ว

สำหรับขั้นตอนในการทำการควบรวมกิจการและการซื้อกิจการ (Mergers and Acquisitions: M&A) นั้น มีสองวิธีหลัก ได้แก่ การเจรจาแบบตัวต่อตัว (Bilateral) ซึ่งอาจใช้เวลานานและไม่จบลงง่าย กับอีกวิธีคือการทำ Bidding Process ซึ่ง “ในแง่ของคนขายแล้วจะเหนื่อยหน่อยแต่ว่าจะจบไวกว่า” ถึงกระนั้น การทำ Bidding Process ก็มีข้อดีคือช่วยให้เห็นราคาที่ดีที่สุดจากผู้เสนอซื้อหลายราย แต่ก็ต้องแลกมากับการเปิดเผยข้อมูลบริษัทจำนวนมากแก่ผู้ที่อาจเป็นคู่แข่งในอนาคต

อีกหนึ่งประเด็นที่น่าสนใจและนับเป็นหัวใจสำคัญก่อนตัดสินใจเข้าซื้อคือ การตรวจสอบสถานะกิจการอย่างละเอียด (Due Diligence: DD) ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายได้ระบุถึง 8 หัวข้อหลักที่ต้องพิจารณาอย่างรอบคอบ อาทิ เรื่องข้อมูลองค์กร สินทรัพย์ ใบอนุญาต สัญญา ทรัพย์สินทางปัญญา แรงงาน และคดีความ ในขณะเดียวกัน ยังมีประเด็นด้านอื่นๆ ที่นอกเหนือจากขอบเขตของทนายความแต่มีความสำคัญอย่างยิ่งยวด เช่น เรื่องทรัพยากรบุคคล (HR matters) เทคโนโลยีสารสนเทศ (IT) การค้า (Commercial) และราคาโอน (Transfer Pricing) ซึ่งต้องอาศัยผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านเข้ามาดูแล

นอกจากนี้ หลังจากทำ Due Diligence แล้ว ยังต้องไม่ลืมว่า ข้อมูลบางประเด็นสามารถแก้ไขได้ในสัญญาซื้อขายแต่ในทางกลับกัน บางประเด็นที่ไม่สามารถประเมินเป็นตัวเงินได้ เช่น การละเมิดสิทธิมนุษยชน หรือการไม่ปฏิบัติตามกฎระเบียบอย่างรุนแรง อาจส่งผลให้ดีลต้องยุติลงได้ ดังนั้น ผู้ซื้อจึงมักพิจารณาทำประกันภัยความรับผิดจากการรับรอง และการชดใช้ (W&I Insurance) เพื่อช่วยลดความเสี่ยงหากบริษัทที่ถูกซื้อแพ้คดีในภายหลัง

ขณะที่ส่วนต่อเนื่องจากกระบวนการซื้อขาย การบริหารจัดการหลังการควบรวมกิจการ หรือ Post-Merger Integration (PMI) ก็เหมือนกับการใช้ชีวิตสมรส ซึ่งหากบริหารจัดการได้ไม่ดีก็อาจทำให้ดีลล้มเหลวได้ แต่ในทางกลับกันการบริหารจัดการอย่างมีประสิทธิภาพก็สามารถนำไปสู่ความสำเร็จได้ โดยยกตัวอย่างโครงการที่ประสบความสำเร็จ ซึ่งใช้เวลานานเกือบปีในการทำให้กระบวนการราบรื่น แต่ทำให้เกิดความมั่นใจว่าทุกอย่างพร้อมตั้งแต่ “Day One”ของการรวมธุรกิจ อย่างไรก็ตาม ถ้าการบริหารจัดการหลังการควบรวมกิจการ ไม่ได้ผลตามที่คาดไว้ ผลรวมของสองบริษัทไม่เป็นตามที่คาดหวัง ผลลัพธ์ที่ได้อาจถอยหลังกลับไปก็เป็นได้

ด้านหัวข้อ “ความท้าทายในการบริหารความเสี่ยงธุรกิจยุคดิจิทัล ด้วยประกันภัยดิจิทัล” นางสาวประภาภัสร์กุลปวโรภาส ได้ชี้ให้เห็นถึงความเสี่ยงที่เปลี่ยนแปลงไป โดยเฉพาะอย่างยิ่งภัยคุกคามทางไซเบอร์ นางสาวประภาภัสร์ กล่าวว่า “ประเทศไทยกำลังเจอภาวะเรื่องภัยคุกคามด้านไซเบอร์ที่รุนแรง” พร้อมทั้งนำเสนอข้อมูลสถิติที่น่าตกใจว่าในช่วง 2 ปีที่ผ่านมา ประเทศไทยมีคดีอาชญากรรมไซเบอร์กว่า 57,500 คดี คิดเป็นมูลค่าความเสียหายสูงถึง 65,000 ล้านบาท

นอกจากนี้ องค์กรในประเทศไทยยังถูกโจมตีทางไซเบอร์โดยเฉลี่ย 3,000 ครั้งต่อสัปดาห์ ซึ่งสูงกว่าค่าเฉลี่ยโลกถึง 70% ยิ่งไปกว่านั้นเรายังมีภัยธรรมชาติที่เข้ามาใกล้ตัวมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นน้ำท่วม ภัยแล้ง หรือแผ่นดินไหว ซึ่งส่งผลให้ ค่าเฉลี่ยความเสียหายจากภัยธรรมชาติในประเทศไทยสูงถึง 30,000 ล้านบาทต่อปี แต่มีเพียง 25% เท่านั้นที่ได้รับการคุ้มครองภายใต้ประกันภัย

ส่วน นายอมฤต ฟรานเซน ได้เน้นย้ำถึงความเปราะบางของประเทศไทยต่อภัยไซเบอร์ พร้อมชี้ว่ากฎหมาย PDPA ยิ่งเพิ่มความเสี่ยงจากการรั่วไหลของข้อมูลส่วนบุคคล นอกจากนี้ยังกล่าวถึงบทบาทของ AI ที่แม้จะมีประโยชน์ในการยืนยันตัวบุคคล แต่ก็สร้างความเสี่ยงใหม่ๆ เช่น การสร้าง Deepfake เพื่อหลอกลวง

นางสาวประภาภัสร์ ยังอธิบายเพิ่มเติมว่า InsurTech คือ การนำเทคโนโลยีมาใช้กับธุรกิจประกันภัย โดยในฐานะหน่วยงานที่ทำหน้าที่ทั้งกำกับดูแลและส่งเสริม คปภ. จึงมองว่าเทคโนโลยีดิจิทัลเป็นปัจจัยขับเคลื่อนที่สำคัญ และได้ริเริ่มโครงการต่างๆ เพื่อสร้างระบบนิเวศของ InsurTech ที่สมบูรณ์แบบ รวมถึงการออกกฎระเบียบที่ยืดหยุ่นมากขึ้น และได้จัดตั้ง Regulatory Sandbox เพื่อให้บริษัทประกันภัยสามารถทดลองนวัตกรรมและผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ

ในสภาพแวดล้อมที่ควบคุมได้ หนึ่งในโครงการสำคัญคือ OIC Gateway ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มกลางที่เชื่อมโยงข้อมูลระหว่าง คปภ. กับบริษัทประกันภัยทั่วประเทศ ผู้ใช้บริการสามารถตรวจสอบข้อมูลกรมธรรม์ของตนเอง รวมถึงประวัติการเคลมประกันภัยรถยนต์ผ่าน OIC Connect ได้อย่างสะดวกสบาย อีกทั้ง คปภ. ยังได้จัดตั้ง Center of InsurTech, Thailand (CIT) เพื่อเป็นหน่วยงานส่งเสริมและสนับสนุนนวัตกรรมในธุรกิจประกันภัยโดยเฉพาะ ควบคู่กับการให้ความสำคัญกับ AI Governance เพื่อให้การใช้ AI มีความรับผิดชอบ โปร่งใส และคุ้มครองผู้บริโภค โดยยึดแนวปฏิบัติ 4 มิติ ได้แก่ จริยธรรม ความมั่นคงและความแข็งแกร่งของระบบ ความโปร่งใสและอธิบายผลลัพธ์ได้ และการคุ้มครองผู้บริโภคจากการเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรม

ทั้งนี้ แม้ว่าธุรกิจประกันภัยแบบดั้งเดิมจะเผชิญกับความท้าทายหลายประการในการปรับตัวสู่ยุคดิจิทัล ทั้งจากระบบ Legacy ที่ซับซ้อน ต้นทุนการลงทุนที่สูง ความเข้าใจและการยอมรับจากลูกค้าที่แตกต่างกันในแต่ละช่วงวัย ตลอดจนกฎระเบียบที่ต้องปรับปรุงให้ยืดหยุ่นยิ่งขึ้น แต่เมื่อมองไปยังทิศทางอนาคตของประกันภัย ผู้เชี่ยวชาญยืนยันว่า อนาคตของธุรกิจประกันภัยจะยังคงขับเคลื่อนไปอย่างต่อเนื่องด้วยเทคโนโลยี โดยเฉพาะ Blockchain และ IoT ซึ่งจะเป็นแรงผลักดันสำคัญสู่การใช้งาน Smart Contract และโมเดล Pay-as-you-go ที่ตอบโจทย์พฤติกรรมผู้บริโภคยุคใหม่ ธุรกิจประกันภัยก็ต้องตามความเปลี่ยนแปลงนี้เพื่อให้บริการได้

โดยด้าน นางสาวอภิชญา ได้กล่าวเสริมว่า เทรนด์สำคัญ 3 ประการ ที่กำลังเปลี่ยนโฉมอุตสาหกรรมในภาพรวม ได้แก่ 1.การนำหุ่นยนต์ Humanoid เข้ามาใช้ในภาคบริการ 2.การขนส่งแห่งอนาคต เช่น รถยนต์ขับเคลื่อนอัตโนมัติและโดรนสำหรับการเดินทาง และ 3.Long-Term Longevity ที่ทำให้ประชากรมีอายุยืนขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งทั้งหมดนี้จะพลิกแนวทางการออกแบบผลิตภัณฑ์ประกันภัย ทั้งในด้านความคุ้มครอง ความเสี่ยง และรูปแบบการให้บริการที่ต้องปรับตัวตามบริบทใหม่ของสังคมและเทคโนโลยี โดยผู้บริโภคจะได้รับประโยชน์จากผลิตภัณฑ์ที่มีความยืดหยุ่น ปรับเปลี่ยนได้ตามความต้องการเฉพาะบุคคล พร้อมค่าเบี้ยที่สะท้อนพฤติกรรมและระดับความเสี่ยง เสริมความมั่นใจในการวางแผนชีวิตและการเงินในโลกยุคดิจิทัลที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วอย่างแท้จริง