
DPU ขับเคลื่อน Better Living จากองค์ความรู้ สู่ Future Medicine และ Preventive Health
- Newsletter
มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ (DPU) โดยสถาบันองค์ความรู้เวลเนส (WKI) จัดกิจกรรมการบริการวิชาการภายใต้โครงการ Better Living หัวข้อ “รู้ก่อนลืม: กลยุทธ์ป้องกันอัลไซเมอร์และดูแลคนที่คุณรัก” (Before Memory Fades: Preventing Alzheimer’s and Caring for Those You Love) เมื่อวันที่ 26 สิงหาคม 2569 เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้เกี่ยวกับโรคอัลไซเมอร์ให้บุคลากร นักศึกษา และประชาชนสามารถนำไปใช้ดูแลตนเองและคนในครอบครัวได้ ณ ห้องประชุมสุทธิเกตุ ชั้น 1 อาคาร 7

สำหรับกิจกรรมดังกล่าวได้รับเกียรติจาก นพ.วีระพันธ์ สุวรรณนามัย แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคสมองและระบบประสาท (ประสาทศัลยแพทย์) และสมาชิกวุฒิสภา (สว.) บรรยายเกี่ยวกับโรคอัลไซเมอร์ สัญญาณเตือน ปัจจัยเสี่ยง แนวทางป้องกันและการดูแลผู้ป่วย พร้อมด้วย รศ.ดร.ธงชัย แก้วพินิจ รองศาสตราจารย์ประจำสำนักนวัตกรรมการเรียนรู้ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ผู้เชี่ยวชาญด้านไบโอเซนเซอร์และชีววิทยาระดับโมเลกุล ถ่ายทอดองค์ความรู้เรื่องการตรวจคัดกรองโรคอัลไซเมอร์จากน้ำลาย โดยได้รับความสนใจเข้ารับฟังในรูปแบบ Onsite เกือบ 100 คน และเข้าร่วมผ่านช่องทาง Online อีกกว่า 40 คน แสดงให้เห็นถึงความตื่นตัวต่อปัญหาสุขภาพสมองและภาวะสมองเสื่อม ซึ่งเป็นหนึ่งในประเด็นสุขภาพที่ประเทศไทยต้องให้ความสำคัญท่ามกลางการก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างเต็มรูปแบบ

• DPU ขับเคลื่อน Better Living นำองค์ความรู้สู่การป้องกันก่อนเกิดโรค
ดร.พีระยุทธ มั่งคั่ง ผู้ช่วยอธิการบดี มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ กล่าวว่า โครงการ Better Living สะท้อนบทบาทของมหาวิทยาลัยในมิติที่มากกว่าการเป็นพื้นที่ของการเรียนการสอน แต่เป็นการนำองค์ความรู้ งานวิจัย ผู้เชี่ยวชาญ และนวัตกรรม มาเชื่อมโยงและสร้างคุณค่าให้เกิดขึ้นกับประชาชนและสังคมอย่างเป็นรูปธรรม
“ในมุมของ Business Development ผมมองว่าองค์ความรู้ทางวิชาการจะมีพลังมากขึ้น เมื่อเราไม่หยุดอยู่เพียงการสร้าง Knowledge แต่สามารถพัฒนาให้เกิด Value และ Impact ได้จริง Better Living จึงเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่ DPU นำศักยภาพทางวิชาการมาเชื่อมกับผู้เชี่ยวชาญ เทคโนโลยี นวัตกรรม และภาคีเครือข่าย เพื่อทำให้ความรู้เข้าถึงประชาชนและนำไปใช้ยกระดับคุณภาพชีวิตได้”
ดร.พีระยุทธ กล่าวว่า ทิศทางด้านสุขภาพกำลังเปลี่ยนจากการรอให้เกิดโรคแล้วจึงรักษา ไปสู่แนวคิด Preventive Health และ Future Medicine ที่ให้ความสำคัญกับการรู้ความเสี่ยงให้เร็วขึ้น การป้องกันตั้งแต่ต้น และการใช้ข้อมูลและองค์ความรู้เพื่อช่วยให้ประชาชนสามารถตัดสินใจดูแลสุขภาพของตนเองได้ดีขึ้น
“เรื่องอัลไซเมอร์ทำให้เราเห็นภาพนี้ชัดเจน เพราะเมื่อโรคเกิดขึ้น ผลกระทบไม่ได้เกิดกับผู้ป่วยเพียงคนเดียว แต่ส่งต่อไปถึงครอบครัว ผู้ดูแล และในระยะยาวคือระบบสุขภาพและสังคม ดังนั้นคำว่า ‘รู้ก่อนลืม’ สำหรับผมจึงไม่ได้หมายถึงเพียงการรู้จักโรค แต่คือการเปลี่ยนจาก Reactive Healthcare ไปสู่ Proactive & Preventive Healthcare — รู้ความเสี่ยงให้เร็ว ปรับพฤติกรรมให้เร็ว และวางแผนสุขภาพได้เร็วขึ้น”
การป้องกันสามารถเริ่มต้นได้จากสิ่งใกล้ตัว ทั้งโภชนาการ การนอนหลับ การออกกำลังกาย สุขภาพจิต และการจัดการความเครียด ขณะเดียวกัน นวัตกรรมการคัดกรองและเทคโนโลยีสุขภาพจะเข้ามามีบทบาทในการช่วยให้ประชาชนเข้าถึงข้อมูลสุขภาพของตนเองได้สะดวกขึ้น ซึ่งเป็นหนึ่งในทิศทางสำคัญของการพัฒนาสุขภาพในอนาคต

ดร.พีระยุทธ กล่าวเพิ่มเติมว่า ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างเต็มรูปแบบ การพัฒนาระบบสุขภาพในอนาคตจึงไม่ควรมองเฉพาะการเพิ่มศักยภาพในการรักษา แต่ต้องลงทุนกับ Prevention, Health Literacy และ Lifelong Learning ควบคู่กัน เพราะการทำให้ประชาชนมีความรู้และสามารถดูแลตนเองได้ตั้งแต่วันนี้ คือการลดความเสี่ยงและสร้างคุณภาพชีวิตที่ดีในระยะยาว
“เป้าหมายของ Better Living จึงไม่ใช่เพียงการจัดกิจกรรมเป็นครั้ง ๆ แต่เราต้องการพัฒนาให้เป็น Learning & Knowledge Ecosystem ที่เชื่อมมหาวิทยาลัย ผู้เชี่ยวชาญ งานวิจัย นวัตกรรม ภาคธุรกิจ ภาคีเครือข่าย และประชาชนเข้าด้วยกัน เพื่อเปลี่ยนองค์ความรู้จากมหาวิทยาลัยให้กลายเป็นโอกาสในการเรียนรู้ การป้องกัน และการสร้างคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น”
“ท้ายที่สุด Future Medicine อาจไม่ได้เริ่มต้นในวันที่เราเจ็บป่วย แต่อาจเริ่มตั้งแต่วันที่เรายังมีสุขภาพดี และมีความรู้มากพอที่จะออกแบบอนาคตสุขภาพของตัวเองได้ นี่คือทิศทางที่ Better Living ต้องการผลักดัน — จาก Knowledge to Prevention, จาก Prevention to Better Living และจาก Better Living ไปสู่คุณภาพชีวิตที่ยั่งยืน”


• รู้จัก “ความลืม” ก่อนสาย แยกอาการตามวัยออกจากสัญญาณอัลไซเมอร์
ด้าน นพ.วีระพันธ์ สุวรรณนามัย แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคสมองและระบบประสาท (ประสาทศัลยแพทย์) และสมาชิกวุฒิสภา (สว.) กล่าวว่า สำหรับการบรรยายในวันนี้มุ่งให้เข้าใจเรื่องสุขภาพสมองและโรคอัลไซเมอร์ได้ง่ายขึ้น ตั้งแต่พื้นฐานการทำงานของสมองและระบบประสาท ไปจนถึงผลของความเครียดและการนอนหลับที่มีต่อสมอง พร้อมชี้ให้เห็นว่า “ความหลงลืม” ไม่ได้หมายถึงโรคอัลไซเมอร์เสมอไป เพราะความจำที่เปลี่ยนแปลงตามวัยสามารถเกิดขึ้นได้ สิ่งที่ควรเฝ้าระวังคืออาการที่เริ่มรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน เช่น ความจำถดถอยจนกระทบต่อกิจวัตร การวางแผนหรือแก้ปัญหาที่เคยทำได้กลายเป็นเรื่องยาก หลงทาง มีปัญหาในการสื่อสาร รวมถึงพฤติกรรมหรือบุคลิกภาพเปลี่ยนไป หากพบความผิดปกติควรเข้ารับการประเมินจากแพทย์ตั้งแต่ระยะแรก
นพ.วีระพันธ์ อธิบายต่อว่า แม้อายุและพันธุกรรมจะเป็นปัจจัยเสี่ยงที่ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ แต่ยังมีอีกหลายปัจจัยที่สามารถดูแลและปรับเปลี่ยนได้ผ่านพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน ไม่ว่าจะเป็นการเลือกรับประทานอาหาร การนอนหลับให้เพียงพอ การออกกำลังกาย การจัดการความเครียด ตลอดจนการควบคุมความดันโลหิต ระดับน้ำตาลและไขมัน รวมถึงหลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่และการดื่มแอลกอฮอล์ โดยด้านอาหารควรเน้นอาหารที่ผ่านการแปรรูปน้อย ลดน้ำตาล ไขมัน และโซเดียม ส่วนการออกกำลังกายไม่จำเป็นต้องใช้เวลานานในครั้งเดียว แต่ควรลดการนั่งต่อเนื่องและเพิ่มการเคลื่อนไหวระหว่างวัน เช่น การเดินหลังมื้ออาหาร
“ขณะเดียวกัน การดูแลสุขภาพสมองยังครอบคลุมถึงการใช้ชีวิตร่วมกับผู้อื่น การพูดคุย การเข้าสังคม การดูแลการได้ยิน และการรักษาความสัมพันธ์ที่ดีกับคนรอบข้าง ซึ่งล้วนมีส่วนสนับสนุนการทำงานของสมองในระยะยาว อย่าเครียด กินให้ดี นอนให้ดี และออกกำลังกาย รวมถึงมีความสัมพันธ์ที่ดีกับคนรอบข้าง มีปฏิสัมพันธ์ทางสังคม และใช้ชีวิตอย่างมีความสุข สิ่งเหล่านี้เป็นเรื่องใกล้ตัวที่เราสามารถเริ่มทำได้ด้วยตัวเอง” นพ.วีระพันธ์ กล่าว
สำหรับครอบครัวและผู้ดูแลผู้ป่วยอัลไซเมอร์ นพ.วีระพันธ์ แนะนำว่า ให้ทำความเข้าใจว่าพฤติกรรมบางอย่างของผู้ป่วยเป็นผลจากความเปลี่ยนแปลงของสมอง ผู้ดูแลจึงควรใช้ความเข้าใจและความเมตตาในการดูแล พร้อมแบ่งหน้าที่หรือสลับกันดูแลเพื่อลดความเหนื่อยล้า และเลือกกิจกรรมที่ผู้ป่วยคุ้นเคย ชื่นชอบ หรือมีความหมายต่อชีวิต เพื่อช่วยรักษาคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยและครอบครัว โดยสรุปแนวทางการรับมือไว้ว่า “รู้เร็ว ดูแลเร็ว และวางแผนไปด้วยกัน”

• เปิดนวัตกรรมคัดกรองอัลไซเมอร์จากน้ำลาย (Saliva-Based Screening Test for Alzheimer’s Disease) ทางเลือกใหม่ในการประเมินความเสี่ยงเบื้องต้น
อีกหนึ่งประเด็นที่ได้รับความสนใจคือการบรรยายของ รศ.ดร.ธงชัย แก้วพินิจ รองศาสตราจารย์ประจำสำนักนวัตกรรมการเรียนรู้ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ และผู้เชี่ยวชาญด้านไบโอเซนเซอร์และชีววิทยาระดับโมเลกุล เกี่ยวกับการประเมินความเสี่ยงโรคอัลไซเมอร์ด้วยการตรวจ โปรตีนเบต้าอะไมลอยด์ชนิด 42 (Amyloid-beta 42: Aβ42) จากน้ำลาย ซึ่งเป็นงานวิจัยที่มุ่งพัฒนาแนวทางให้ประชาชนสามารถเข้าถึงการคัดกรองสุขภาพสมองได้สะดวกยิ่งขึ้น
รศ.ดร.ธงชัย อธิบายว่า โรคอัลไซเมอร์เกี่ยวข้องกับความผิดปกติของโปรตีนหลายชนิด โดยเฉพาะเบต้าอะไมลอยด์และเทาโปรตีน งานวิจัยดังกล่าวมุ่งตรวจ Aβ42 ซึ่งเกี่ยวข้องกับการสะสมของอะไมลอยด์ในระยะเริ่มต้น ผ่านตัวอย่างน้ำลายที่สามารถเก็บได้ง่ายและไม่ทำให้เกิดความเจ็บปวด พร้อมใช้หลักการทางเคมีไฟฟ้าในการตรวจจับและแปลงเป็นค่าปริมาณ เพื่อนำไปใช้ประกอบการติดตามความเสี่ยง

อย่างไรก็ตาม การตรวจดังกล่าวเป็น เครื่องมือคัดกรองและประเมินความเสี่ยงเบื้องต้น ไม่ใช่การวินิจฉัยยืนยันโรคอัลไซเมอร์ หากพบค่าที่มีความผิดปกติ จำเป็นต้องเข้ารับการประเมินจากแพทย์และตรวจเพิ่มเติมด้วยวิธีทางคลินิกตามความเหมาะสม
สำหรับการพัฒนาในระยะต่อไป ทีมวิจัยมุ่งต่อยอดต้นแบบไปสู่อุปกรณ์ที่ใช้งานสะดวกและประชาชนเข้าถึงได้มากขึ้น เช่น อุปกรณ์แบบพกพา (Portable) หรือสำหรับใช้ที่บ้าน (Home Use) เพื่อให้การติดตามสุขภาพสมองสามารถทำได้สะดวกยิ่งขึ้น โดยมีเป้าหมายที่มากกว่าการพัฒนาเครื่องตรวจ แต่ต้องการสร้างระบบหรือ Ecosystem ที่ช่วยให้ประชาชนรู้ความเสี่ยงเร็วขึ้น และสามารถนำข้อมูลไปสู่การปรับพฤติกรรมและวางแผนดูแลสุขภาพได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ
• ผู้ร่วมงานชี้ความรู้ใกล้ตัว นำกลับไปดูแลครอบครัวและบอกต่อได้
ขณะที่ นางกัลยาณี สุดวรรค ผู้เข้าร่วมกิจกรรม กล่าวว่า ตัดสินใจเข้าร่วมงานหลังติดตามข้อมูลผ่าน Facebook เนื่องจากสนใจเรื่องสุขภาพ กิจกรรมครั้งนี้เป็นโอกาสที่ดีในการเรียนรู้เกี่ยวกับโรคอัลไซเมอร์จากผู้เชี่ยวชาญ ซึ่งสามารถนำความรู้ไปปรับใช้กับตนเอง ครอบครัว และถ่ายทอดต่อให้คนรอบข้างได้ โดยเฉพาะในช่วงที่ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัย
นางกัลยาณี มองว่า ความรู้เกี่ยวกับสมอง ความจำ และการป้องกันอัลไซเมอร์เป็นเรื่องใกล้ตัวมากขึ้น เพราะพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน ทั้งความเครียด การพักผ่อน และการดูแลสุขภาพ ล้วนส่งผลต่อสุขภาพในระยะยาว และอยากให้ DPU จัดกิจกรรมในลักษณะนี้อีก เพราะการได้รับความรู้โดยตรงจากผู้เชี่ยวชาญช่วยเปิดมุมมองใหม่และสามารถนำไปใช้ในชีวิตจริงได้
สำหรับผู้ที่สนใจกิจกรรมต่าง ๆ สามารถติดตามข่าวสารได้ที่ www.dpu.ac.th และ www.facebook.com/WKICIM/
