
คณบดีวิทยาลัยครุศาสตร์ DPU ย้ำทัศนศึกษายังมีประโยชน์ต่อการเรียนรู้ของเด็ก โรงเรียนต้องประเมินความพร้อมและทบทวนมาตรการดูแลความปลอดภัย
จากกรณี “ไฟไหม้รถบัสทัศนศึกษาของนักเรียน” โรงเรียนวัดเขาพระยาสังฆาราม อ.ลานสัก จ.อุทัยธานี ที่บริเวณถนนวิภาวดีรังสิต หน้าอนุสรณ์สถาน จ.ปทุมธานี ส่งผลให้มีครูและนักเรียนได้รับบาดเจ็บและเสียชีวิตจำนวนมาก เมื่อวันที่ 1 ต.ค. ที่ผ่านมา
ข่าวนี้ถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักถึงเรื่องทัศนศึกษานอกโรงเรียนว่าควรมีอยู่หรือไม่ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.พงษ์ภิญโญ แม้นโกศล คณบดีวิทยาลัยครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ (DPU) ระบุว่า ทัศนศึกษานอกโรงเรียนเห็นควรให้มีอยู่ เพราะนักเรียนจะได้เปิดโลกทัศน์ มีโอกาสได้เห็นและสัมผัสประสบการณ์จริง ดีกว่าการเรียนผ่านตำราเพียงอย่างเดียว นอกจากนี้ยังเปิดโอกาสให้นักเรียนได้ประยุกต์ใช้สิ่งที่ได้เรียนในห้องเรียนกับสถานการณ์จริง ช่วยให้พวกเขาเข้าใจความสำคัญและการนำความรู้ไปใช้ได้มากขึ้น
“การที่เด็กได้ไปทัศนศึกษากับเพื่อน ๆ และคุณครู ทำให้เกิดความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างกัน ได้พัฒนาทักษะทางสังคมและการทำงานเป็นทีม นอกจากนี้การได้ไปสถานที่ใหม่ ๆ จะกระตุ้นการเรียนรู้และทำให้เข้าใจและจดจำบทเรียนได้มากขึ้น ตอบโจทย์แนวคิดการศึกษาเรื่องการเรียนรู้จากประสบการณ์ หรือ Experiential Learning คือการเรียนรู้ผ่านประสบการณ์ตรง โดยนักเรียนจะได้ลงมือปฏิบัติจริง ซึ่งช่วยเสริมสร้างความเข้าใจในเนื้อหามากกว่าการเรียนรู้แบบทฤษฎีเพียงอย่างเดียว ดังนั้น เราต้องแก้ให้ถูกจุด ต้องแยกให้ออกว่าโศกนาฏกรรมครั้งนี้ สาเหตุที่แท้จริงคืออะไร ทัศนศึกษาไม่ได้ทำให้เด็กเสียชีวิต แต่เป็นเรื่องรถบัสที่ไม่ได้มาตรฐานความปลอดภัย ความประมาทและความไม่รับผิดชอบต่อสังคมของคนบางคนที่ปล่อยให้มีรถแบบนี้มาใช้กับนักเรียน” คณบดีวิทยาลัยครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ กล่าว
อย่างไรก็ตาม บทเรียนความสูญเสียครั้งนี้ ทำให้โรงเรียนและต้นสังกัดต้องกลับมาทบทวนสิ่งที่พึงระวังและพึงปฏิบัติในการไปทัศนศึกษา เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดประวัติศาสตร์ซ้ำรอยแบบซ้ำแล้วซ้ำเล่าอีกในอนาคต เช่น ต้องวางแผนเลือกสถานที่ กิจกรรม เนื้อหาสาระให้เหมาะกับวัยและพัฒนาการเด็กวัยนั้น ต้องประเมินความพร้อมและศักยภาพของโรงเรียนในการพาเด็กไปนอกสถานที่ เช่น มีจำนวนครูที่เหมาะสมกับจำนวนเด็ก ยิ่งเด็กเล็กมากเท่าไร ยิ่งต้องใช้จำนวนครูมากขึ้นเท่านั้น เพราะเด็กเล็กยังไม่สามารถช่วยเหลือตัวเองได้ ครูต้องให้คำแนะนำแก่นักเรียนเกี่ยวกับพฤติกรรมที่เหมาะสมและข้อปฏิบัติระหว่างการเดินทาง เช่น การใช้ถนนอย่างปลอดภัย การอยู่ในกลุ่ม และการปฏิบัติตามคำสั่งของครู และที่สำคัญอย่างยิ่งคือยานพาหนะที่ใช้เดินทางต้องเลือกที่มีมาตรฐานและปลอดภัยที่สุด เป็นต้น
ผศ. ดร.พงษ์ภิญโญ กล่าวแนะนำว่า “โรงเรียนต้องประเมินความพร้อมของตนเอง ต้องทบทวนมาตรการความปลอดภัยเวลาเดินทาง หรืออาจจะต้องเลือกวัยที่เหมาะสมจริง ๆ สำหรับพาไปนอกโรงเรียน ถ้าเด็กเล็กเกินไปไม่ควรพาไปไหน หรือถ้าจำเป็นจริง ๆ ก็ต้องมีผู้ปกครองของเด็กแต่ละคนร่วมเดินทางไปด้วย และเราต้องเข้มงวดกวดขันให้มากขึ้นโดยเฉพาะมาตรฐานของบริษัทรถเช่า มาตรฐานของรถและคนขับ อย่างไรก็ตาม ต้องระลึกเสมอว่าแม้เรามีมาตรการที่ดีแล้วแต่อุบัติเหตุเกิดขึ้นได้เสมอ เมื่อเกิดเหตุการณ์เลวร้ายขึ้นมา ครูจะต้องทำอย่างไร นักเรียนต้องช่วยเหลือตัวเองหรือเพื่อนอย่างไร สิ่งเหล่านี้จำเป็นต้องมีการสอนหรือให้ความรู้กันเป็นปกติได้แล้ว เหมือนการฝึกซ้อมอพยพเหตุเพลิงไหม้ที่ทำเป็นประจำ โรงเรียนต้องซักซ้อมให้ความรู้เรื่องการเผชิญเหตุในยานพาหนะทุกรูปแบบ และรวมไปถึงการเอาตัวรอดในสถานการณ์อื่น ๆ ด้วย ดังนั้นโรงเรียนคงจะต้องกลับมาทบทวนถึงมาตรการดูแลความปลอดภัยของนักเรียนให้จริงจังมากขึ้น ไม่ใช่แค่เฉพาะเวลาไปทัศนศึกษาภายนอกบางครั้งบางคราวเท่านั้น แต่ยังรวมไปถึงตลอดเวลาอีกหลายชั่วโมงต่อวันที่นักเรียนอยู่ในโรงเรียนด้วย”