DPU วิเคราะห์ ‘ภาษีทรัมป์ 2025’ ไทยเสี่ยงหนักในเกมภาษีโลก

DPU วิเคราะห์ ‘ภาษีทรัมป์ 2025’ ไทยเสี่ยงหนักในเกมภาษีโลก

11 เมษายน 2568
รัชพล ธนศุทธิสกุล

จากเหตุการณ์ใหญ่ที่เขย่าเศรษฐกิจโลกในขณะนี้ หลังประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐอเมริกา ประกาศมาตรการขึ้นภาษีสินค้านำเข้าจากจีนรวมสูงสุดถึง 145% และมาตรการภาษีฐาน 10% สำหรับประเทศทั่วโลก รวมถึงจัดเก็บภาษีนำเข้าสินค้าจากไทยในอัตรา 36% ภายใต้นโยบาย “Tariff เหมาเข่ง” เรียกได้ว่าเป็นมาตรการภาษีที่รุนแรงที่สุดในรอบหลายทศวรรษ และกลายเป็นความเสี่ยงระดับโลกที่หลายประเทศไม่อาจหลีกเลี่ยงได้

ทีมข่าวได้สัมภาษณ์ ผศ. ดร.กุลบุตร โกเมนกุล อาจารย์ประจำสาขาการเงิน การลงทุน และเทคโนโลยีการเงิน จากวิทยาลัยบริหารธุรกิจนวัตกรรมและการบัญชี มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ (DPU) เพื่อวิเคราะห์สถานการณ์และผลกระทบที่ไทยกำลังเผชิญอยู่

“ไทย…อยู่ตรงไหนในสงครามนี้?”

อาจารย์กุลบุตร อธิบายว่า “ประเทศไทยวันนี้…เหมือนคนที่ยืนอยู่กลางเวทีของเกมใหญ่ ที่เราไม่ได้เป็นผู้เล่นหลัก แต่เราถูกบังคับให้ต้องเล่น ถูกผลักเข้าไปอยู่ในความเสี่ยง ทั้งที่เราไม่ได้ก่อขึ้นเลย สงครามการค้ารอบนี้ รุนแรงที่สุดในรอบหลายสิบปี เพราะไม่ใช่แค่การขึ้นภาษีปกติ แต่เป็นการใช้ภาษีเป็น ‘อาวุธทางเศรษฐกิจ’ อย่างเต็มรูปแบบ”

“ประเทศไทยเสี่ยงอะไร?”

ภายใต้สถานการณ์สงครามการค้าระหว่างสหรัฐฯและจีนในขณะนี้ ประเทศไทยกำลังเผชิญกับความเสี่ยงที่สำคัญใน 3 มิติหลัก ซึ่งล้วนเป็นผลกระทบโดยตรงและโดยอ้อมจากนโยบายภาษีที่ทั้งสองประเทศยักษ์ใหญ่นำมาใช้ตอบโต้กัน โดยเฉพาะในบริบทที่ไทยมีบทบาทสำคัญในห่วงโซ่อุปทานของภูมิภาคเอเชีย

ประการแรก คือ ความเสี่ยงที่เกิดจากการกระทบ Supply Chain โดยตรง ประเทศไทยถือเป็นฐานการผลิตสำคัญของจีนในหลายอุตสาหกรรม โดยเฉพาะอุตสาหกรรมชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ ยานยนต์ และสินค้าเกษตรแปรรูป ไทยส่งออกวัตถุดิบและชิ้นส่วนไปยังจีนจำนวนมาก เพื่อให้จีนประกอบหรือแปรรูปต่อก่อนส่งออกไปยังตลาดสหรัฐฯ เมื่อจีนเจอภาษีสูงจากสหรัฐฯ การส่งออกสินค้าของจีนลดลงโดยอัตโนมัติ ย่อมกระทบต่อคำสั่งซื้อของโรงงานหรือผู้ผลิตในไทยไปด้วย นี่คือแรงกระเพื่อมที่เรียกว่า “โดนลูกหลงเต็ม ๆ” แม้ไทยจะไม่ได้อยู่ในสมรภูมิการค้าโดยตรงก็ตาม

ประการที่สอง คือ ความเสี่ยงด้านตลาดส่งออกที่ถูกบีบอย่างหนัก สินค้าไทยที่ส่งออกตรงไปยังสหรัฐฯ ต้องเผชิญกับภาษีนำเข้าสูงถึง 36% ภายใต้นโยบายใหม่ของทรัมป์ ซึ่งทำให้ความสามารถในการแข่งขันของสินค้าไทยในตลาดสหรัฐลดลงอย่างชัดเจน ขณะที่คู่แข่งสำคัญในภูมิภาค เช่น เวียดนาม หรืออินโดนีเซีย ที่อาจได้รับสิทธิประโยชน์หรือเจอภาษีในอัตราที่ต่ำกว่า กลับได้เปรียบมากขึ้นในสายตาผู้นำเข้าและผู้บริโภคสหรัฐฯ ส่งผลให้ผู้ประกอบการไทยต้องเผชิญกับการแข่งขันที่ดุเดือดมากขึ้น และอาจสูญเสียส่วนแบ่งตลาดให้กับประเทศคู่แข่งในอาเซียนที่ต้นทุนถูกกว่า

ประการที่สาม คือ ความเสี่ยงด้านค่าเงิน และการลงทุน ซึ่งเป็นผลกระทบที่มักเกิดควบคู่กับวิกฤตการณ์ทางเศรษฐกิจระดับโลก เมื่อสถานการณ์ไม่แน่นอน นักลงทุนต่างชาติจะเริ่มเทขายสินทรัพย์เสี่ยงในตลาดเกิดใหม่ รวมถึงตลาดไทย แล้วโยกเงินกลับไปถือครองสินทรัพย์ปลอดภัย เช่น ดอลลาร์สหรัฐ หรือทองคำ นำไปสู่ภาวะเงินทุนไหลออก (Capital Outflow) ค่าเงินบาทอ่อนตัวอย่างรวดเร็ว ความผันผวนของค่าเงินเช่นนี้นอกจากจะเพิ่มต้นทุนการนำเข้าของภาคธุรกิจไทยแล้ว ยังส่งผลต่อแผน การลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ (Foreign Direct Investment: FDI) ของนักลงทุนต่างชาติที่อาจชะลอ หรือเลื่อนการลงทุนในไทยออกไปก่อน เพื่อรอดูทิศทางเศรษฐกิจและความเสี่ยงจากสงครามการค้าให้ชัดเจนยิ่งขึ้น และอาจมีผลกระทบต่อแรงงานและการจ้างงานในบางอุตสาหกรรม

“ผลกระทบไม่ใช่แค่บริษัทใหญ่ คนธรรมดาก็หนีไม่พ้น”

อาจารย์กุลบุตร เน้นว่า“สุดท้ายคนที่ได้รับผลกระทบไม่ใช่แค่บริษัทใหญ่ แต่ SME ที่เป็นผู้ผลิตซัพพลายเชน รวมถึงแรงงานไทยที่อยู่ในภาคส่งออก จะได้รับแรงสั่นสะเทือนโดยตรง” และ “ราคาสินค้านำเข้าอาจแพงขึ้น ค่าครองชีพสูงขึ้น ผู้ประกอบการเล็กๆ อาจต้องรัดเข็มขัดหนักมากกว่าเดิม”

“ไทยควรรับมืออย่างไร?”

ประเทศไทยจำเป็นต้องเตรียมความพร้อมและปรับตัวอย่างเร่งด่วนทั้งในระยะสั้นและระยะยาว เพื่อป้องกันความเสียหายและลดผลกระทบที่จะเกิดขึ้นกับเศรษฐกิจในภาพรวม

ในระยะสั้น สิ่งที่รัฐบาลไทยควรดำเนินการทันที คือ การเร่งเข้าไปมีบทบาทในเวทีเจรจาการค้าระหว่างประเทศ โดยเฉพาะกับสหรัฐฯ และจีน เพื่อหาทางลดแรงกดดันจากมาตรการภาษีที่อาจกระทบกับสินค้าไทยอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ การสร้างช่องทางในการเจรจาโดยตรง รวมถึงการใช้ความสัมพันธ์ทางการทูตและความร่วมมือทางเศรษฐกิจที่มีอยู่ อาจช่วยผ่อนหนักให้เป็นเบา หรืออย่างน้อยก็ช่วยชะลอผลกระทบให้นานพอที่ภาคธุรกิจไทยจะมีเวลาในการปรับตัว

อย่างไรก็ตาม ในระยะยาวประเทศไทยไม่อาจฝากความหวังไว้กับการเจรจาเท่านั้น เพราะสงครามการค้ารอบนี้สะท้อนให้เห็นอย่างชัดเจนว่า การพึ่งพาตลาดส่งออกหลักอย่างจีนหรือสหรัฐฯ มากเกินไปเป็นความเสี่ยงอย่างยิ่ง ไทยจึงต้องเดินหน้าเร่งกระจายตลาดส่งออก (Diversification) ไปยังกลุ่มประเทศใหม่ที่มีศักยภาพและโอกาสเติบโตสูง อาทิ อินเดีย ตะวันออกกลาง แอฟริกา รวมถึงกลุ่มประเทศในอาเซียน การกระจายตลาดจะช่วยลดความเสี่ยงจากการพึ่งพาตลาดใหญ่เพียงไม่กี่แห่ง และยังสร้างโอกาสใหม่ให้กับสินค้าและบริการของไทยในระยะยาว

นอกจากนี้ สิ่งที่ภาคธุรกิจไทยต้องตระหนักอย่างยิ่งในสถานการณ์เช่นนี้ คือ การบริหารจัดการความเสี่ยงอย่างเป็นระบบ โดยเฉพาะความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยน (Currency Risk) ซึ่งมีโอกาสผันผวนสูงมากจากความไม่แน่นอนในตลาดโลก ผู้ประกอบการควรเตรียมกลยุทธ์ในการป้องกันความเสี่ยงด้านค่าเงิน เช่น การทำ Hedging (การป้องกันความเสี่ยงจากค่าเงิน) หรือการวางแผนการเงินในสกุลเงินที่หลากหลาย ขณะเดียวกัน ภาคธุรกิจยังต้องวางแผนสำรองด้าน Supply Chain ให้มีความยืดหยุ่นมากขึ้น ลดการพึ่งพาวัตถุดิบหรือชิ้นส่วนจากแหล่งเดียว ควรกระจายผู้ผลิต กระจายซัพพลายเออร์ และมองหาโอกาสในการสร้าง Supply Chain ภายในประเทศให้มากขึ้น เพื่อลดความเสี่ยงจากความปั่นป่วนของตลาดโลกในอนาคต

อย่างไรก็ตาม วิกฤตการณ์ครั้งนี้อาจซ่อนโอกาสบางอย่างไว้ให้กับไทย หากสามารถพลิกวิกฤตเป็นโอกาส ด้วยการเร่งกระจายตลาดส่งออกไปยังประเทศใหม่ ๆ ลดการพึ่งพาสหรัฐและจีนเพียงสองประเทศ รวมถึงเร่งพัฒนาขีดความสามารถในการแข่งขันของสินค้าไทย ผ่านการพัฒนานวัตกรรม สร้างมูลค่าเพิ่ม และขยายฐานตลาดในภูมิภาคอื่น

อาจารย์กุลบุตรทิ้งท้ายว่า สงครามการค้าครั้งนี้ ไม่ใช่แค่สงครามภาษีธรรมดา แต่เป็นสงครามเชิงนโยบายที่สะท้อนภาพความเปลี่ยนแปลงของระเบียบเศรษฐกิจโลก (Global Economic Order) ประเทศไทยอาจไม่ได้เป็นคนเริ่มเกมนี้ แต่ก็หลีกเลี่ยงไม่ได้ที่จะต้องเผชิญและปรับตัว เพราะนี่คือเกมใหญ่ของโลกใหม่ ที่ใครไม่เตรียมตัว ย่อมเสี่ยงที่จะกลายเป็นผู้แพ้ในสนามเศรษฐกิจโลกใบนี้ “เมื่อโลกไม่เหมือนเดิม…ประเทศไทยเอง ก็ต้องไม่คิดเหมือนเดิมอีกต่อไป”