CHW-DPU ชี้ทางอาหารไทยเป็นยา ลดพึ่งพายานำเข้า ดันสมุนไพรสู่ตลาดโลก

CHW-DPU ชี้ทางอาหารไทยเป็นยา ลดพึ่งพายานำเข้า ดันสมุนไพรสู่ตลาดโลก

03 พฤษภาคม 2569
รัชพล ธนศุทธิสกุล
  • Newsletter

วิทยาลัยเฮลท์ แอนด์ เวลเนส มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ (DPU) โดย รองศาสตราจารย์ ดร.ภก.สุรพจน์ วงศ์ใหญ่ คณบดี วิทยาลัยเฮลท์ แอนด์ เวลเนส เข้าร่วมเสวนาในหัวข้อ “โอกาสใหม่ของอาหารไทยเป็นยา” เมื่อวันที่ 29 เมษายน 2569 ซึ่งจัดขึ้นในรูปแบบออนไลน์ โดยมีการถ่ายทอดจากบริเวณลานด้านข้าง Convention Hall 2 อาคาร D องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (Thai PBS) โดยความร่วมมือของสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) สถานีโทรทัศน์แห่งประเทศไทย กรมประชาสัมพันธ์ (NBT) และ Thai PBS เพื่อแลกเปลี่ยนมุมมองเกี่ยวกับการนำอาหารไทยและสมุนไพรไทยมาต่อยอดในศาสตร์เวลเนส ภายใต้บริบทของระบบสาธารณสุขและความมั่นคงทางอาหารของประเทศที่กำลังเผชิญความท้าทาย

การเสวนาครั้งนี้ตามหัวข้อหลักคือ ห่วงโซ่อาหารไทย ออนไหวจริงหรือไม ซึ่งมีเป้าหมายเพื่อชวนสังคมตั้งคำถามว่า อาหารไทยกำลังเผชิญวิกฤตจริงหรือไม่ พร้อมเปิดพื้นที่ให้ผู้เชี่ยวชาญร่วมวิเคราะห์ ทางออกและการปรับตัวของประเทศไทย ในสถานการณ์ที่เรายังคงต้องพึ่งพายานำเข้าจากต่างประเทศในสัดส่วนสูง โดยเฉพาะยาเคมีสำเร็จรูปและสารตั้งต้นทางยา ซึ่งได้รับแรงกระแทกจากสงครามที่เป็นปัญหาทางภูมิรัฐศาสตร์และส่งผลต่อความเปราะบางของระบบสุขภาพในระยะยาว

รองศาสตราจารย์ ดร.ภก.สุรพจน์ ได้สะท้อนภาพรวมของระบบสาธารณสุขไทยในมิติของการพึ่งพายาจากต่างประเทศ โดยระบุว่า ปัจจุบันประเทศไทยต้องนำเข้ายาเคมีสำเร็จรูปจากต่างประเทศถึงประมาณ 70 เปอร์เซ็นต์ ขณะที่อีก 30 เปอร์เซ็นต์ สามารถผลิตได้ในประเทศ ยังต้องพึ่งพาการนำเข้าสารตั้งต้นทางยา (API) ส่งผลให้ภาพรวมการพึ่งพายาจากต่างประเทศของไทยสูงเกินกว่า 80 เปอร์เซ็นต์ สำหรับมูลค่ารวมตลาดยาของประเทศไทยในปี 2568 อยู่ที่ประมาณ 2.35 แสนล้านบาท

“สถานการณ์ดังกล่าวสะท้อนถึงความเปราะบางของระบบสาธารณสุขไทย โดยเฉพาะเมื่อเกิดวิกฤตด้านการนำเข้า หากมองในมุมของยาเคมี เราได้รับผลกระทบอย่างมากจากการพึ่งพาต่างประเทศเกือบทั้งหมด แต่ในอีกด้านหนึ่ง ประเทศไทยยังมีจุดแข็งสำคัญ คือองค์ความรู้ด้านตำรับยาสมุนไพรในศาสตร์การแพทย์แผนไทย ซึ่งสามารถนำมาต่อยอดได้” คณบดี วิทยาลัยเฮลท์ แอนด์ เวลเนส DPU กล่าว

ทั้งนี้ แนวคิดอาหารไทยเป็นยา ถูกนำเสนอในฐานะหนึ่งในกลไกสำคัญของการขับเคลื่อนอุตสาหกรรมเวลเนส ซึ่งกำลังเป็นกระแสระดับโลก โดยธุรกิจเวลเนสมีมูลค่าสูงถึง 7.3 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ ในปี 2568 โดยเวลเนสตามนิยามขององค์การอนามัยโลก (WHO) คือการดูแลสุขภาพเชิงรุกแบบองค์รวม ครอบคลุมทั้งสุขภาพกาย จิต จิตวิญญาณ อารมณ์ สังคม และโดยเฉพาะสุขภาพสมอง ที่ครอบคลุมตั้งแต่การรักษาโรค ไปจนถึงการสร้างสมดุลและสุนทรีของชีวิต

อย่างไรก็ตาม รองศาสตราจารย์ ดร.ภก.สุรพจน์ มองว่า การพัฒนาอุตสาหกรรมเวลเนสของไทยในปัจจุบันยังไม่สมบูรณ์นัก เนื่องจากการดูแลสุขภาพยังถูกแยกออกเป็นส่วน ๆ ระหว่างมิติทางกาย จิตใจ และความสมดุลของชีวิต ทั้งที่ในความเป็นจริง เวลเนสควรเป็นการดูแลแบบองค์รวมที่เชื่อมโยงทุกมิติให้สอดประสานกันอย่างเป็นระบบ ซึ่งหากยังไม่สามารถบูรณาการองค์ความรู้ที่มีอยู่ให้ทำงานร่วมกันได้ ทิศทางการพัฒนาของเวลเนสไทยก็คงไม่สามารถยกระดับศักยภาพได้อย่างเต็มที่ ทั้งที่จุดแข็งของการแพทย์แผนไทยคือเน้นการดูแลสุขภาพแบบองค์รวมซึ่งเป็นหมุดหมายที่สำคัญของเวลเนส

ในมิติของการขับเคลื่อนประเทศ รองศาสตราจารย์ ดร.ภก.สุรพจน์ เสนอว่า หน่วยงานภาครัฐ โดยเฉพาะกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ควรเข้ามามีบทบาทในการสนับสนุนการวิจัยและพัฒนานวัตกรรมด้านสมุนไพรไทย พร้อมทั้งบูรณาการองค์ความรู้ที่กระจัดกระจายให้เกิดการใช้ประโยชน์อย่างเป็นระบบ ยกตัวอย่างการพัฒนาตำรับยาสมุนไพรไทยจำนวน 277 ตำรับ เพื่อใช้ในการดูแลรักษาโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ และภาวะนอนไม่หลับ ซึ่งมีข้อมูลจากประสบการณ์ทางคลินิกที่มีผู้เข้ารับการรักษากว่าหนึ่งแสนราย

นอกจากนี้ยังมีการยกตัวอย่างการพัฒนาคลินิกต้นแบบด้านการแพทย์แผนไทยคุณภาพ ซึ่งเปิดให้ผู้สนใจเข้าศึกษาดูงานและเรียนรู้แนวทางการบูรณาการศาสตร์การแพทย์แบบองค์รวมได้จริง ได้แก่ “ดี ซักเซส คลินิกการแพทย์แผนไทย” ณ อาคาร 14 ชั้น 1 มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ ซึ่งเป็นอีกหนึ่งกลไกสำคัญในการเชื่อมโยงองค์ความรู้สู่การใช้งานจริง

“วันนี้ประเทศไทยยังต้องพึ่งพายาสำเร็จรูปจากต่างประเทศ เราจะสร้างศักยภาพยาสมุนไพรไทย ให้ไปสู่ตลาดเศรษฐกิจโลกได้อย่างไร ที่ยังมีข้อท้าทายจากความเปราะบางของการพัฒนาวิจัยองค์ความรู้ภายในประเทศ และเป็นส่วนสำคัญที่จะสนับสนุนให้อุตสาหกรรมเวลเนสของไทยไม่เพียงเติบโตแค่ภายในประเทศ แต่ก็ยังมีศักยภาพมากพอที่จะเข้าไปแข่งขันในตลาดสุขภาพของต่างประเทศด้วยเช่นเดียวกัน” คณบดี วิทยาลัยเฮลท์ แอนด์ เวลเนส DPU กล่าวทิ้งท้าย