
DPU ดันวิทยาลัยเฮลท์แอนด์ เวลเนส สู่แถวหน้า "ถอดรหัสเส้นประธานสิบ" ยกระดับนวดไทย
วิทยาลัยเฮลท์ แอนด์ เวลเนส (College of Health and Wellness : CHW) มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ (DPU) ได้รับเกียรติจากกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ (สบส.) กระทรวงสาธารณสุข เชิญเข้าร่วมเป็นวิทยากรหลักในกิจกรรมอบรมเชิงวิชาการและปฏิบัติการเพื่อพัฒนาศักยภาพวิทยากรตามมาตรฐานของหลักสูตรกลางการนวดไทยเพื่อสุขภาพของกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ (สบส.) โดยวิทยากรที่เข้าอบรมมาจากสถาบันการศึกษาฯที่ได้รับการรับรองหลักสูตรจากกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ (หลักสูตรสปาและนวด) ตามพระราชบัญญัติสถานประกอบการเพื่อสุขภาพ พ.ศ. 2559 จัดขึ้นเมื่อวันที่ 23 เมษายน 2568 ณ ห้องแวนด้าแกรนด์บอลรูมบี โรงแรมเบสท์ เวสเทิร์น พลัส แวนด้า แกรนด์ จังหวัดนนทบุรี

ภายในงานมีผู้เข้าร่วมกว่า 100 คน ประกอบด้วยอาจารย์ที่เป็นวิทยากรจากสถาบันการศึกษาที่เปิดสอนหลักสูตรการนวดไทยและสปา ซึ่งได้รับการรับรองจาก สบส. ทั้งที่เป็นมหาวิทยาลัย วิทยาลัย โรงเรียน มูลนิธิ รวมถึงวิทยากรจากสถานประกอบการเพื่อสุขภาพทั่วประเทศ โดยมีเป้าหมายหลักเพื่อยกระดับความรู้ด้านวิชาการและมาตรฐานอาชีพให้แก่ผู้สอน ให้สามารถถ่ายทอดองค์ความรู้ตามหลักภูมิปัญญาแพทย์แผนไทยได้อย่างถูกต้อง ตรงตามแนวทางที่กรม สบส. กำหนด ทั้งในด้านองค์ความรู้กายวิภาคและสรีรวิทยา เทคนิคการนวด การกดจุดตามเส้นประธานสิบ และการประยุกต์ใช้ ทั้งนี้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและความปลอดภัยในการให้บริการสุขภาพแก่ประชาชน
ช่วงเช้า รศ.ดร.ภก.สุรพจน์ วงศ์ใหญ่ คณบดีวิทยาลัยเฮลท์ แอนด์ เวลเนส มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ ได้รับเชิญเป็นวิทยากรบรรยายในหัวข้อ “กายวิภาคศาสตร์และสรีรวิทยาเกี่ยวกับการนวดเพื่อสุขภาพและเส้นประธานสิบที่เกี่ยวข้อง” โดยเน้นความเข้าใจเกี่ยวกับระบบอวัยวะทั้ง 11 ระบบในร่างกาย และผลกระทบจากการนวดต่อระบบต่าง ๆ อย่างแม่นยำ
จากนั้น ดร.พท.คณิศร์ณิชา ชาญภา ผู้อำนวยการคลินิกแพทย์แผนไทย วิทยาลัยฯ และ พท.นิกรณ์ จันทร์แสง แพทย์แผนไทยประจำคลินิก ร่วมถ่ายทอดความรู้เชิงลึกเกี่ยวกับ “เส้นประธานสิบและการนวดเพื่อสุขภาพตามแนวเส้น” จากการบันทึกในศิลาจารึกวัดโพธิ์ เส้นประธานสิบประกอบด้วยเส้นหลักจำนวน 10 เส้น ได้แก่ เส้นอิทา เส้นปิงคลา เส้นสุมนา เส้นกาลทารี เส้นสหัสรังษี เส้นทวารี เส้นจันทภูสัง เส้นรุชำ เส้นสุขุมัง (หรือนันทกระหวัด) และเส้นสิขินี (หรือคิฌชะ)
นอกจากนี้ยังมีเส้นสำคัญพิเศษอื่นๆ อีก 3 เส้น คือ เส้นสันฑฆาต เส้นปัตคาต และเส้นรัตคาด โดยรวมจำนวนเส้นหลักและเส้นฝอยกว่า 72,000 เส้น รวมถึงวิธีการกดจุดที่ถูกต้องโดยยึดตามแนวเส้นที่สัมพันธ์กับอวัยวะต่างๆ อย่างละเอียดพร้อมแบ่งกลุ่มฝึกปฏิบัติในช่วงบ่าย เพื่อให้ผู้เข้าอบรมสามารถฝึกการนวดได้อย่างถูกหลักตามคัมภีร์แพทย์แผนไทย พร้อมอธิบายการกดจุดด้วยเทคนิคที่ปลอดภัยและมีประสิทธิภาพสูง

รศ.ดร.ภก.สุรพจน์ เปิดเผยว่า ปัจจุบันผู้สอนหลายคนแม้จะผ่านการอบรมหลักสูตรการนวดมาแล้ว แต่ยังขาดความเข้าใจในหลักการเชิงลึก เช่น การกดจุดตามแนวเส้นประธานสิบที่ถูกต้อง ซึ่งถือเป็นรากฐานสำคัญของศาสตร์การนวดไทยแบบดั้งเดิม ส่งผลให้การนวดในหลายแห่งเกิดการเบี่ยงเบนจากแนวเส้นที่แท้จริง บางรายใช้แรงกดมากเกินความจำเป็น ทำให้เกิดการบาดเจ็บทั้งแก่ผู้รับบริการและตัวผู้นวดเองในระยะยาว
“เราจึงเน้นให้วิทยากรที่เข้ารับการอบรมเข้าใจโครงสร้างของร่างกายจากศาสตร์กายวิภาค (Anatomy) และหน้าที่ของอวัยวะต่างๆ หรือ สรีรวิทยา (Physiology) ควบคู่ไปกับหลักภูมิปัญญาแพทย์แผนไทย เพื่อให้เกิดความแม่นยำ ถูกต้องในการกดจุด กระตุ้นธาตุลม และบำบัดอาการได้ตรงจุด หลักการกดจุดที่ถูกต้องคือไม่จำเป็นต้องใช้แรงกดมาก แต่ได้ผลดีตามแนวเส้นอย่างแท้จริง” คณบดีวิทยาลัยเฮลท์ แอนด์ เวลเนส DPU กล่าว
ภาคบ่ายเป็นการฝึกปฏิบัติ (Workshop) โดยทีมอาจารย์แพทย์แผนไทยของวิทยาลัย CHW จาก DPU ทั้งหมด 9 คน ถ่ายทอดเทคนิคการกดจุดตามแนวเส้นประธานสิบแก่ผู้เข้าอบรมทุกคนอย่างใกล้ชิด โดยยกตัวอย่างเทคนิคการนวดส่งเสริมสุขภาพสมอง หรือนวดเสริมความจำ “Smart Brain Massage” ซึ่งได้รับความนิยมอย่างมากและสามารถนวดเสร็จภายใน 15 นาที ในท่านั่งเก้าอี้ โดยเน้นเทคนิคการนวดส่วนหน้าและด้านหลังของศีรษะ โดยใช้จมูกนิ้วหัวแม่มือ กดจุดสำคัญตามแนวเส้นที่กำหนดไว้ในตำราอย่างแม่นยำเป็นระบบ ทำให้นวดได้อย่างมีประสิทธิภาพและป้องกันการนวดผิดจุดที่อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนอื่นได้
รศ.ดร.ภก.สุรพจน์ อธิบายต่อว่า การฝึกอบรมครั้งนี้ถือเป็นการยกระดับความรู้ของวิทยากรทั่วประเทศที่มีบทบาทสำคัญในการสอนและเผยแพร่ศาสตร์การนวดไทยให้ตรงตามหลักการดั้งเดิม โดยยึดตาม “คัมภีร์แพทย์แผนไทย” และ “ตำราเส้นประธานสิบ” ที่จัดทำขึ้นโดยทีมคณาจารย์ของวิทยาลัยฯ นับเป็นตำราเล่มแรกในประเทศไทยที่รวบรวมองค์ความรู้การนวดตามแนวเส้นประธานสิบที่เป็นแนวการไหลของพลังงานลมในร่างกายจากศาสตร์แพทย์แผนไทย และอธิบายร่วมกับกายวิภาคซึ่งเป็นหลักวิทยาศาสตร์การแพทย์แผนปัจจุบัน เพื่อให้สามารถใช้อ้างอิงจุดที่ชัดเจนได้ทั้งทางวิชาการและการปฏิบัติงานจริง โดยเล่มล่าสุดได้ปรับปรุงในปี 2562 และถูกใช้เป็นตำราต้นแบบในการฝึกอบรมครั้งนี้และจัดเป็นตำราอ้างอิงได้ในหลักสูตรการนวดไทยเพื่อสุขภาพ ของกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ

“ศาสตร์การนวดไทยไม่ควรสอนกันเพียงแค่ ‘ท่าทาง’ หรือ ‘เทคนิค’ ที่สืบทอดกันมา แต่ควรย้อนกลับไปเรียนรู้หลักวิทยาศาสตร์การแพทย์คือ กายวิภาคศาสตร์ และสรีรวิทยา เพื่อเข้าใจโครงสร้างและการทำงานของส่วนต่างๆของร่างกายอย่างแท้จริง และสร้างมาตรฐานการนวดไทยสำหรับการศึกษาเรียนรู้และการประยุกต์ใช้อย่างได้ผลและปลอดภัย” คณบดีวิทยาลัยเฮลท์ แอนด์ เวลเนส DPU ระบุ
ความสำเร็จของการอบรมครั้งนี้ได้รับเสียงตอบรับอย่างดีจากผู้เข้าร่วมอบรมจำนวนมาก โดยมีผู้แสดงความสนใจเข้าร่วมศึกษาต่อในระดับปริญญาโท ในสาขาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก ที่เน้นการสร้างนวัตกรรมสุขภาพด้วยการนวดไทยและสมุนไพรไทยที่วิทยาลัย CHW จำนวนมาก พร้อมเสนอให้เพิ่มชั่วโมงการอบรมมากขึ้นในครั้งต่อไป เพื่อให้มีเวลาเรียนรู้เชิงลึกมากยิ่งขึ้น อันจะเป็นการพัฒนาวิทยากรการนวดไทยและสร้างผู้เชี่ยวชาญในระดับสูงต่อไป รองรับนโยบายภาครัฐที่มุ่งขับเคลื่อนประเทศไทยสู่การเป็นศูนย์กลางสุขภาพโลก โดยเฉพาะในด้านบริการส่งเสริมสุขภาพ การท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ และนวัตกรรมภูมิปัญญาไทย