
"CELEC DPU" แสงสว่างที่ไม่เคยดับ เพื่อสิทธิที่ทุกคนควรได้
ในโลกที่เปลี่ยนแปลงรวดเร็ว ปัญหาทางกฎหมายก็ซับซ้อนตามไปด้วย ชีวิตของใครหลายคนต้องสะดุดแบบไม่ทันตั้งตัว บ้างไม่รู้ช่องทางกฎหมาย บ้างไม่มีเงินสู้คดี ภาพที่คุ้นตาคือแววตาที่มีแต่ความกังวล เมื่อได้รับหมายศาล หรือบางคนแค่ได้ยินคำขู่ว่าจะเอาผิดตามกฎหมายก็แทบทรุดลง นี่คือความจริงที่เกิดขึ้นในสังคมไทยทุกวันนี้
แต่ตลอดเกือบ 40 ปีที่ผ่านมา มีสถานที่แห่งหนึ่งในรั้วมหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ (DPU) ที่ยืนหยัดเป็น “แสงสว่างปลายอุโมงค์” สำหรับผู้ที่หมดหนทางทางกฎหมาย ที่นั่นคือ ศูนย์ให้คำปรึกษาทางกฎหมาย คณะนิติศาสตร์ปรีดี พนมยงค์ หรือที่รู้จักกันในชื่อ “ศูนย์ CELEC” ที่นี่ไม่ใช่แค่ที่ปรึกษาทางกฎหมาย แต่คือ “ที่พึ่งทางใจ” ที่ช่วยปลดล็อกความทุกข์ และนำทางสู่ทางออกอย่างถูกต้อง
เพราะเป็นธรรมดาของมนุษย์…ที่เราจะมีทั้งวันที่อ่อนแอและวันที่เข้มแข็ง
มันมีช่วงเวลาที่ล้มลง พอๆ กับโมงยามที่ลุกขึ้นใหม่
สิ่งสำคัญไม่ใช่ความผิดพลาดที่เกิดขึ้น หากแต่คือการมีใครสักคนเคียงข้าง และพร้อมที่จะช่วยเราแก้ไขปัญหา เพื่อให้เราก้าวเดินไปข้างหน้าอย่างมั่นคง

เติมความเป็นธรรม สร้างความหวังให้ผู้คน
ศูนย์แห่งนี้ไม่ได้เกิดจากแผนงานเชิงธุรกิจหรือคำสั่งจากรัฐ แต่เกิดจาก วิสัยทัศน์ของ ดร.ไสว สุทธิพิทักษ์ อธิการบดีผู้ก่อตั้ง DPU และคณบดีคณะนิติศาสตร์คนแรกของมหาวิทยาลัย ซึ่งท่านเชื่อว่า “กฎหมายไม่ควรอยู่แค่ในตำรา” หรือในห้องเรียน แต่ต้องถูกใช้เป็นเครื่องมือในการช่วยเหลือ และรักษาความเป็นธรรมให้แก่ประชาชนได้อย่างแท้จริง
ด้วยแนวคิดนี้ ศูนย์จึงเปิดประตูต้อนรับประชาชนผู้ไม่มีทุนทรัพย์ หรือผู้ขาดความรู้ทางกฎหมาย ให้สามารถ เข้ามาขอคำปรึกษาโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย โดยเน้นการให้ความรู้เบื้องต้นที่เข้าใจง่าย เพื่อให้ผู้ที่เดือดร้อนสามารถเข้าใจและรู้ถึงสิทธิและหน้าที่ของตัวเองได้อย่างถูกต้อง ซึ่งจะช่วยให้เขาสามารถมองเห็นทางออกในการแก้ไขปัญหาต่างๆ ได้อย่างถูกต้อง
“อาจารย์ไสว สุทธิพิทักษ์ เล็งเห็นถึงความเดือดร้อนของคนตัวเล็กๆ ที่มักถูกเอารัดเอาเปรียบจากความไม่รู้กฎหมาย หรือเพราะไม่มีเงินจ้างทนาย” และประสงค์ที่จะให้ความช่วยเหลือแก่บุคคลเหล่านั้น ในปีพ.ศ. 2529 ศาสตราจารย์สมชัย ทรัพยวณิช คณบดีคณะนิติศาสตร์ฯ ในขณะนั้น จึงได้ดำเนินการจัดตั้ง สำนักงานช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมาย (ศูนย์ให้คำปรึกษาทางกฎหมาย) ขึ้นตามปณิธานของอาจารย์ไสวฯ โดยมีวัตถุประสงค์ในการดำเนินงานคือ ให้คำปรึกษาทางกฎหมายแก่ประชาชนทั่วไปที่ได้รับความเดือดร้อน หรือมีปัญหาทางกฎหมาย รวมถึงให้ความรู้ทั่วไปทางกฎหมายที่ประชาชนควรทราบ โดยไม่คิดค่าใช้จ่ายใดๆ ทั้งสิ้น
เมื่อเวลาผ่านไปศูนย์ CELEC ไม่ได้หยุดอยู่แค่ “การให้คำปรึกษา” แต่ขยายขอบเขตสู่การจัด อบรมความรู้ทางกฎหมาย การเผยแพร่สื่อเอกสารที่คนทั่วไปเข้าใจได้ และการลงพื้นที่ชุมชน เพื่อนำความรู้ไปถึงคนที่ไม่สามารถเข้ามาหาศูนย์ได้ด้วยตนเอง

เปลี่ยนชื่อไม่เปลี่ยนใจ
ต่อมาในปี พ.ศ. 2559 ภายใต้นโยบายของ ดร.ดาริกา ลัทธพิพัฒน์ อธิการบดี คณะนิติศาสตร์ฯ ได้ขยายขอบเขตของการให้บริการ จากแค่ “คำแนะนำ” สู่ “การดำเนินการทางกฎหมายเบื้องต้น” ไม่ว่าจะเป็นการร่างสัญญา การจัดทำหนังสือมอบอำนาจ หรือเอกสารทางกฎหมายอื่นๆ ที่ซับซ้อนเกินกว่าที่ประชาชนทั่วไปจะจัดการได้ด้วยตนเอง และในปีเดียวกันนี้เอง “สำนักงานช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมาย” ก็ได้รับชื่อใหม่ว่า “ศูนย์ให้คำปรึกษาทางด้านกฎหมาย” หรือ “CELEC” CENTER LEGAL COUNSELING ที่ฟังดูสั้น ทันสมัย พร้อมแบกรับพันธกิจที่ใหญ่กว่าเดิม
อาจารย์ศรีสุรักษ์ สีวันนา หัวหน้าศูนย์ให้คำปรึกษาทางกฎหมาย ย้ำถึงบริการที่ทันสมัยและเข้าถึงบริบทธุรกิจปัจจุบัน โดยกล่าวว่า “เราไม่เพียงแนะนำ แต่เรายังช่วยร่างเอกสารทางกฎหมายง่ายๆ รวมถึงให้คำปรึกษาทางกฎหมายด้านธุรกิจ โดยเฉพาะเรื่อง ทรัพย์สินทางปัญญา อย่างการจดสิทธิบัตรหรือเครื่องหมายการค้า ซึ่งสำคัญมากในยุคดิจิทัล เพื่อให้ผู้ประกอบการหน้าใหม่ หรือ SME ได้เดินบนเส้นทางที่ถูกต้องและได้รับการคุ้มครองทางกฎหมายอย่างสมบูรณ์”
และในบางกรณี “โดยเฉพาะผู้สูงอายุ” ที่หวั่นใจเพราะไม่รู้ขั้นตอนของระบบราชการ ศูนย์ CELEC ก็อาสาเป็น “เพื่อนร่วมทาง” ไม่ว่าจะพาไปยังสถานีตำรวจ หรือศาลในพื้นที่ต่างๆ เช่น ศาลนนทบุรี ศาลปทุมธานี ศาลแขวงพระนครเหนือ หรือศาลรัชดา ทั้งหมดนี้ ไม่มีค่าใช้จ่ายแม้แต่บาทเดียว

ฟังด้วยหัวใจ ปลดล็อกทุกปัญหา
ในแต่ละวัน ศูนย์ CELEC เปิดประตูต้อนรับผู้คนหลากหลาย ทั้งจากชุมชนใกล้เคียง พ่อค้าแม่ขาย ไปจนถึงผู้ที่ได้รับการแนะนำต่อกันมา “เพราะรู้ว่าที่นี่รับฟัง”
“ผู้ขอคำปรึกษาเข้ามาส่วนใหญ่จะมาด้วยสีหน้าอมทุกข์ ตกใจ หรือบางคนถึงขั้นหมดหวังจริงๆ” อาจารย์ศรีสุรักษ์ เล่าถึงภาพที่คุ้นตาด้วยความเข้าใจถึงความรู้สึกของผู้ที่เข้ามาขอความช่วยเหลือ สิ่งแรกที่ศูนย์ฯ ทำคือ ‘การรับฟัง’ เพื่อให้พวกเขาระบายความกังวลทั้งหมดออกมาได้อย่างเต็มที่
เคล็ดลับสำคัญในการทำงานของศูนย์ CELEC คือการเข้าถึงข้อเท็จจริง “หลังจากนั้น เราถึงจะเริ่มซักถามข้อมูลเพื่อหาข้อเท็จจริงทั้งหมด ซึ่งต้องใช้ทักษะในการค่อยๆ พูดคุยเป็นพิเศษ โดยเฉพาะในคดีที่ซับซ้อน หรือคดีอาญาที่ผู้ขอคำปรึกษาอาจมีกรอบป้องกันตัวเอง แต่การได้ข้อมูลครบถ้วนคือหัวใจสำคัญ เพื่อให้คำแนะนำที่ถูกต้องและครอบคลุมที่สุด ไม่ว่าจะเป็นเรื่องที่ดูซับซ้อนแค่ไหน เราจะพยายามทำความเข้าใจเพื่อให้เห็นภาพรวมที่แท้จริงของปัญหา” อาจารย์ศรีสุรักษ์ กล่าว
ความสุขที่ได้รับจากการช่วยเหลือผู้คน คือสิ่งที่ขับเคลื่อนการทำงานของศูนย์ CELEC อาจารย์ศรีสุรักษ์ เล่าว่า เมื่อผู้ขอคำปรึกษาได้รับคำแนะนำและเห็นทางออก สีหน้าพวกเขาเปลี่ยนไปทันที รู้สึกโล่งใจเหมือนได้ปลดเปลื้องภาระ เห็นช่องทางเดินต่อไปได้ และบางทีปัญหาสุดท้ายก็ไม่ได้ใหญ่โตอย่างที่คิด บางคนถึงกับยิ้มออกได้เป็นครั้งแรกในรอบหลายเดือน
ด้วยรอยยิ้มที่เต็มไปด้วยความสุข อาจารย์ศรีสุรักษ์ บอกเล่าว่า การได้เห็นผู้คนมีทางออกและกลับมามีความสุขอีกครั้ง นั่นคือสิ่งที่คุ้มค่าที่สุด ยิ่งไปกว่านั้น ‘การช่วยคนหนึ่งคน’ บางครั้งหมายถึงการ ‘คืนชีวิต’ ให้กับทั้งครอบครัวของเขา เพราะปัญหาทางกฎหมายไม่ได้กระทบแค่คนเดียว แต่ส่งผลกระทบถึงทุกคนในบ้าน
และสำหรับกรณีที่ปัญหาซับซ้อนจนต้องมีทนายความเพื่อดำเนินคดีในศาลอย่างเต็มรูปแบบ แต่ผู้ประสบปัญหากลับขาดแคลนทุนทรัพย์ ศูนย์ CELEC ก็ยังคงเป็นที่พึ่ง โดยช่วยประสานและให้คำแนะนำในการติดต่อขอความช่วยเหลือจากหน่วยงานภายนอก เช่น ทนายอาสาของสภาทนายความ หรือศูนย์ช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายของเนติบัณฑิตยสภา

สร้าง “นักกฎหมายเจเนอเรชั่นใหม่” เก่งกาจ มีคุณธรรม ควบคู่เทคโนโลยี เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการช่วยเหลือประชาชน
ศูนย์ CELEC ยังเป็นห้องเรียนภาคปฏิบัติที่สำคัญสำหรับนักศึกษาคณะนิติศาสตร์ DPU “นักศึกษาของเรามีส่วนร่วมตั้งแต่รับเรื่อง สอบถามข้อเท็จจริง และฝึกฝนทักษะการวิเคราะห์ปัญหาจริงๆ จากเคสที่เข้ามา ทำให้พวกเขาได้เรียนรู้สิ่งที่ตำราสอนไม่ได้” อาจารย์ศรีสุรักษ์ เผยอีกหนึ่งบทบาทสำคัญของศูนย์ CELEC ในการผลิตบุคลากร
เพื่อต่อยอดบทบาทด้านการให้ความรู้และบริการทางกฎหมายแก่ประชาชน ภายใต้การดูแลของ อาจารย์ ดร.สุทธิพล ทวีชัยการ คณบดีคณะนิติศาสตร์ปรีดี พนมยงค์ ยังร่วมมือกับ วิทยาลัยครีเอทีฟดีไซน์ แอนด์ เอ็นเตอร์เทนเม้นต์เทคโนโลยี ( ANT ) ในโครงการ DPU LEGAL ADVISORY CHATBOT เพื่อนำเทคโนโลยีที่ทันสมัยมาให้ความรู้ทางกฎหมายเพื่อช่วยเหลือประชาชนในรูปแบบของ CHATBOT ที่สามารถตอบคำถามทางกฎหมายได้ตลอด 24 ชั่วโมง ซึ่งขณะนี้อยู่ระหว่างการดำเนินงานในเฟสแรก และจะเพิ่มเติมข้อมูล คำถาม-คำตอบ ทางกฎหมายให้มากขึ้นและทันสมัย เพื่อจะช่วยเสริมประสิทธิภาพการทำงานของศูนย์ CELEC
นอกจากนี้ ดร.สุทธิพล ยังมีแนวคิดที่จะทำการยกระดับศูนย์ CELEC ให้เป็น “สำนักงานกฎหมายเต็มรูปแบบ” โดยเป้าหมายหลักคือ การเป็นที่ฝึกปฏิบัติงานหลังจบการศึกษาให้นักศึกษา เพื่อให้นักศึกษาได้สะสมชั่วโมงฝึกงานจริง และเตรียมตัวสอบใบอนุญาตว่าความ ซึ่งจำเป็นต่อการเป็นทนายความอาชีพในอนาคต” ซึ่งหากศูนย์ CELEC รับคดีได้เต็มรูปแบบ นักศึกษาจะได้ฝึกงานกับเคสจริง ได้รับประสบการณ์ตรง โดยไม่ต้องไปหาที่ฝึกงานจากภายนอก
อาจารย์ศรีสุรักษ์ ยังย้ำถึงหัวใจสำคัญในการทำงานของศูนย์ CELEC และสิ่งที่ปลูกฝังให้นักศึกษารุ่นใหม่คือ การยึดมั่นในหลัก “คุณธรรมของกฎหมาย” ตามคติธรรมของมหาวิทยาลัย ที่ว่า “ธรรมย่อมรักษาผู้ประพฤติธรรม” และด้วยหลักการนี้เอง การจัดการเรียนการสอนจึงมุ่งเน้นให้นักศึกษาใช้ความรู้เพื่อ ‘คุ้มครองสิทธิ์’ ของประชาชน มิใช่เพื่อนำกฎหมายไปรังแกใคร “หากเขาทำผิดเพราะไม่รู้และสำนึกได้ เราก็ควรให้อภัย พร้อมให้ความช่วยเหลือตามแนวทางที่ถูกต้อง เราจะไม่ชี้ช่องทางกฎหมายให้ผู้ที่ต้องการนำไปใช้เพื่อเอาเปรียบคู่กรณีเด็ดขาด”
และนี่คือปณิธานที่ส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่น…

“ปัญหาทางกฎหมายไม่ใช่ทางตันเสมอไปค่ะ” หัวหน้าศูนย์ CELEC กล่าวสรุปด้วยความเชื่อมั่น “กฎหมายทุกฉบับมีความเป็นธรรมในตัวเอง เพียงแต่เราต้องรู้จักนำเสนอข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นอย่างถูกต้อง เพื่อให้กฎหมายมาดูแลและให้ความยุติธรรมแก่เราได้จริงๆ”
ทั้งนี้สำหรับประชาชนผู้มีปัญหาหรือข้อสงสัยทางกฎหมาย สามารถเข้าถึง “ที่พึ่ง” ง่ายๆ แค่ปลายนิ้วได้โดยตรงที่ คณะนิติศาสตร์ปรีดี พนมยงค์ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ อาคาร 7 ชั้น 6 (อย่าลืมเตรียมข้อมูลและเอกสารที่เกี่ยวข้องมาด้วย เพื่อความรวดเร็วในการให้คำปรึกษา) หรือ โทรศัพท์ 02-954-7300 ต่อ 891 หรือ 753