
คณบดี CHW DPU ร่วมเสวนา “การใช้สมุนไพรไทยเพื่อการส่งเสริมสุขภาพและการรักษาโรคตามแนวทางธรรมชาติบำบัด” เผยเทรนด์สมุนไพรชะลอวัยยอดฮิตในตลาดโลก ลดความเสี่ยงโรค NCDs ช่วยให้ประชาชนมีสุขภาพดียืนยาว
รศ.ดร.ภก.สุรพจน์ วงศ์ใหญ่ คณบดี วิทยาลัยเฮลท์ แอน เวลเนส (College of Health and Wellness) มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ (DPU) เข้าร่วมงานสัมมนาออนไลน์ “การฟื้นฟูสุขภาพ ธรรมชาติบำบัด : แนวทางและประสบการณ์จริง” ที่จัดโดยคณะอนุกรรมการธุรกิจบริการเพื่อสุขภาพ หอการค้าไทย โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการฟื้นฟูสุขภาพด้วยธรรมชาติบำบัดได้อย่างถูกต้อง ทั้งการรับประทานอาหาร การดูแลรักษา กาย ใจ ที่จะช่วยเสริมสร้างภูมิคุ้มกันให้ร่างกายป้องกันไม่ให้เกิดโรคต่างๆ ในระยะยาว โดยมี ดร.ณิชมน สมันตรัฐ ผู้เชี่ยวชาญการแพทย์ธรรมชาติบำบัด (Naturopathic doctor) ผู้ก่อตั้ง NICHE Natural Health และ ทพ.เสริมสกุล วงศ์ถิรพร กรรมการผู้จัดการ บริษัท สไมล์ รีพับบลิค ทันตแพทย์ผู้ก่อตั้ง Bangkok Smile Dental ร่วมแบ่งปันความรู้ผ่านระบบ ZOOM โดยมีผู้สนใจเข้าร่วมรับฟังจำนวนมาก
สำหรับการสัมมนาออนไลน์ในครั้งนี้ รศ.ดร.ภก.สุรพจน์ ในฐานะผู้เชี่ยวชาญสมุนไพรของสหประชาชาติ ได้ฉายภาพ “การใช้สมุนไพรไทยเพื่อการส่งเสริมสุขภาพและการรักษาโรคตามแนวทางธรรมชาติบำบัด” โดยระบุว่า เทรนด์ผลิตภัณฑ์สมุนไพรในตลาดโลกที่กำลังมาแรงมาจากหลายปัจจัย อาทิ ยาแผนปัจจุบันที่มีราคาแพงจึงมีการนำยาสมุนไพรมาใช้, การอนุรักษ์ความหลากหลายของแหล่งทรัพยากรสมุนไพรเพื่อนำมาใช้ประโยชน์ให้เกิดการพัฒนาที่ยั่งยืนทั้งในประเทศไทยและประเทศกำลังพัฒนาทั่วโลก นอกจากนี้ยังมีเรื่องผลข้างเคียงของการใช้ยาแผนปัจจุบันจากโรค NCDs หรือโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง เช่น มะเร็ง เบาหวาน ความดันโลหิตสูง หัวใจหลอดเลือด โรคทางสมอง และซึมเศร้า ที่ต้องกินยาเคมีต่อเนื่องส่งผลกระทบต่อการทำงานของตับและไต ดังนั้นจึงต้องการรักษาด้วยแพทย์ทางเลือก (Alternative Medicine) หรือเป็นแบบการแพทย์ผสมผสาน (Complementary Medicine) โดยใช้ยาสมุนไพรควบคู่กับยาแผนปัจจุบันเพื่อลดผลข้างเคียง
“สมุนไพรมีบทบาทสำคัญในการดูแลสุขภาพเชิงป้องกันโดยเฉพาะโรคเรื้อรังที่รักษาไม่หายขาดโดยปรากฎในรูปผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร และในสังคมผู้สูงอายุได้หันมาบริโภคอาหารเสริมเพื่อให้มีสุขภาพที่ดีและชะลอวัย (Anti – Aging) ที่เป็นเทรนด์ของสมุนไพรชะลอวัยในขณะนี้ ในขณะเดียวกันเทรนด์ตลาดโลกเรื่องการรักษาโรคนิยมใช้ตํารับยาสมุนไพรที่มีส่วนประกอบสมุนไพรหลายตัวที่มีหลักฐานงานวิจัยพิสูจน์ในคนไข้ว่ามีประสิทธิภาพสูงและปลอดภัย ซึ่งสอดคล้องกับแนวทางของธรรมชาติบำบัดที่ประเทศไทยที่มีการใช้ตํารับยาแผนไทยแห่งชาติทั้งหมด 50,000 ตำรับ ถือว่าเป็นทรัพยากรทางภูมิปัญญาที่ทรงคุณค่าและสามารถนำมาปรับมาใช้ได้ตามเทรนด์ของตลาดโลกโดยเฉพาะโรค NCDs” คณบดี วิทยาลัยเฮลท์ แอน เวลเนส กล่าว
หากมองไปที่กระแสธุรกิจสุขภาพ (Wellness) ในปี 2565 มีมูลค่าการตลาดที่ 5.6 ล้านล้านดอลลาร์ มีผลิตภัณฑ์สมุนไพรเกี่ยวโยงทั้งเรื่องความงามและผลิตภัณฑ์ดูแลร่างกาย (Beauty & Personal Care) อาหารสุขภาพ โภชนาการ และการลดน้ำหนัก (Healthy Eating, Nutrition, & Weight Loss) การป้องกันโรคและการแพทย์แม่นยำ (Public Health, Prevention, & Personalized Medicine) การแพทย์ดั้งเดิมและการแพทย์ผสมผสาน (Traditional & Complementary Medicine) เวลเนสอสังหาริมทรัพย์ (Wellness Real Estate) การท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ (Wellness Tourism) และเรื่องสุขภาพจิต (Mental Wellness) ซึ่งสมุนไพรจะเชื่อมโยงไปทั้งหมดรวมทั้งสปาด้วย สำหรับประเทศไทย การบริการด้านเวลเนสที่ได้รับความนิยมสูงสุดคืออาหารสุขภาพ โภชนาการ และการลดน้ำหนัก รองลงมาคือ Wellness Tourism และ Personal Care & Beauty
รศ.ดร.ภก.สุรพจน์ กล่าวต่อว่า จากปัญหาสุขภาพมีผลกระทบต่อเศรษฐกิจโลก โดยเฉพาะโรค NCDs จากการคาดการณ์ขององค์การอนามัยโลกพบว่า ปี 2593 จะมีประชากรครึ่งโลก หรือ 4,650 ล้านคน ป่วยด้วยโรค NCDs อย่างน้อยคนละหนึ่งโรค ซึ่งจะมีผลกระทบต่อเศรษฐกิจโลกอย่างมาก ในขณะที่คนไทยเสียชีวิตด้วยโรค NCDs 74% มากกว่าค่าเฉลี่ยของโลกในปัจจุบันคือ 71% และมีแนวโน้มสูงขึ้นเรื่องๆ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นโรคความดันโลหิตสูง เบาหวาน ไขมันในเลือด ข้ออักเสบ โรคหัวใจ หลอดเลือดสมองตีบตัน โรคปอด มะเร็ง และซึมเศร้า
“ปัจจุบันผู้บริโภคมีความรู้มากขึ้นในเรื่องของสุขภาพทำให้อาหารฟังชัน (Functional food) จากสมุนไพรที่มีสรรพคุณมากกว่าอาหารปกติโดยเฉพาะมีสรรพคุณต้านการอักเสบและต้านสารพิษเพื่อลดความเสี่ยงการเกิดมะเร็ง และโรค NCDs อื่นๆ กำลังเป็นที่นิยมสูงในตลาดโลก อาทิ ขมิ้นชัน ขิง กานพลู โรสแมรี ซึ่งส่วนใหญ่เป็นพืชสมุนไพรพื้นถิ่นที่ประเทศไทยมี โดยงาน Natural Products Expo West ปี 2567 จัดขึ้นที่ประเทศสหรัฐอเมริกา พบว่าสมุนไพรที่ได้รับความนิยมสูงสุด เช่น ว่านหางจระเข้ที่มีสรรพคุณในการเสริมภูมิคุ้มกันและช่วยระบายท้อง โสมอินเดียช่วยลดความเครียด cranberry รักษาทางเดินปัสสาวะอักเสบจากการติดเชื้อ E. coli, elderberry เสริมภูมิคุ้มกัน, milk thistle ช่วยบำรุงตับ, กลุ่มเห็ดช่วยเสริมภูมิคุ้มกัน, ไลโคปีนจากมะเขือเทศช่วยบำรุงต่อมลูกหมาก เป็นต้น” คณบดี วิทยาลัยเฮลท์ แอน เวลเนส กล่าว
สำหรับสมุนไพรล้างพิษ (Detoxing Herbs) ที่ได้รับความนิยมในตลาดโลกในขณะนี้ อาทิ evening primrose, milk thistle (บำรุงตับ), nettle, sage, rosemary, yarrow, yellow dock, หัวหอมและกระเทียม ส่วนประเทศไทยก็มีสมุนไพรล้างพิษที่ดี อาทิ รางจืด หญ้านางแดง ขิง และงา เป็นต้น สำหรับสมุนไพรยอดฮิตอีกกลุ่มคืออะแด็ปโตเจนซึ่งเป็นสมุนไพรที่ช่วยให้ร่างกายปรับสมดุลจากภาวะเครียดในร่างกายที่อาจส่งผลให้ร่างกายเสื่อมและแก่เร็วโดยอาจก่อให้เกิดการอักเสบในร่างกายสูง ดังนั้นการปรับสภาวะในร่างกายไม่ให้เครียดโดยการใช้สมุนไพรกลุ่มนี้
สมุนไพรไทยที่เป็นดาวรุ่งของไทยและในตลาดโลกนิยมนำมาใช้เป็นอาหารเสริมสุขภาพมากที่สุด คือ “ขมิ้นชัน” รศ.ดร.ภก.สุรพจน์ ระบุว่า มีงานวิจัยต่างๆ เกี่ยวกับสารสีส้มคือ Curcuminoids จำนวน 3 ชนิด มีสรรพคุณโดดเด่นคือต้านอนุมูลอิสระ ต้านการอักเสบ และเสริมภูมิคุ้มกัน พบว่าขมิ้นชันไทยมีสาร curcumin เยอะสุด ถัดมาคือสาร demethoxycurcumin และสาร bisdemethoxycurcumin ตามลำดับ ดังนั้นการได้สารสกัดเคอร์คูมินอยด์ 3 ชนิดนี้มาทำอาหารเสริมจะมีสรรพคุณที่ช่วยลดความเสี่ยงโรค NCDs เช่นมะเร็ง และยังช่วยบำรุงสมองด้วย นอกจากนี้ยังมี “จมูกข้าว”ที่มีสารสำคัญ คือ Gamma-Oryzanol ที่ช่วยลดโคเลสเตอรอล เป็นสารต้านอนุมูลอิสระ สารต้านการอักเสบในน้ำมันจมูกข้าวยังมีวิตามินอีด้วย สำหรับกระแสอาหารเสริมที่มีสาร Beta-sitosterol ที่พบในน้ำมันจมูกข้าวของไทยกำลังพุ่งแรงเพราะนอกจากสามารถลดลดไขมันในเลือดและเสริมภูมิคุ้มแล้วยังช่วยบำรุงต่อมลูกหมากและช่วยลดความเสี่ยงต่อมลูกหมากโตได้ด้วย
ประเทศไทยเป็นแหล่งสมุนไพรที่มีคุณภาพ การพัฒนาวิจัยต่อยอดเพื่อสร้างผลิตภัณฑ์สุขภาพชั้นดีจึงเป็นโอกาสของประเทศไทย เนื่องจากสมุนไพรมีสารต้านอนุมูลอิสระและต้านการอักเสบ มีสรรพคุณชะลอวัย เป็นยาสมุนไพรที่ตลาดโลกต้องการโดยเฉพาะยาแผนไทยที่สามารถใช้ในการป้องกันและรักษาโรค NCDs ที่จะช่วยลดวิกฤตปัญหาสุขภาพได้ขณะนี้ นอกจากนี้สมุนไพรในกลุ่มอาหารเสริม ยา และเครื่องสำอาง กำลังเป็นที่นิยมของตลาดโลกที่หากมีการพัฒนาธุรกิจอุตสาหกรรมสมุนไพรที่ใช้ในประเทศและส่งออกได้ก็สร้างความยั่งยืนต่อสุขภาพของคนไทยและยังสร้างมูลค่าเพิ่มให้เศรษฐกิจของประเทศได้อีกด้วยในยามนี้