องค์ประกอบ จุด เส้น ระนาบ ในงานศิลปะ

ในงานศิลปะ ไม่ว่าสาขาใดๆก็ตาม สิ่งสำคัญพื้นฐานที่ต้องทำความเข้าใจก่อน คือ เรื่อง จุด เส้น ระนาบ องค์ประกอบที่จะทำให้ศิลปินทุกขนขยายขอบเขตงานศิลป์ต่างๆเริ่มต้นที่ตรงนี้เลยครับ

มาทำความเข้าใจกันสักหน่อยดีกว่า ว่า ทั้งสามสิ่งนี้เกี่ยวกันอย่างไร

จุด ก็คือจุดนั่นแหละครับ ตามหลักการเค้าว่า จุดนั้นไม่มีความกว้าง ความยาว และความสูง คือไม่สามารถวัดขนาดได้ อย่างนั้นแล้วอะไรเรียกว่าจุดบ้าง คิดกันออกมั๊ยเอ่ย??

* ภาพประกอบ 1 : จุด *

 

 

จริงๆแล้วทั้ง สี่รูปก็เป็นจุดได้ทั้งสิ้น ขึ้นอยู่กับเรามองว่ามันจากมุมมองไหน เช่นเมื่อมองเหรียญบาทที่วางอยู่ที่พื้น แล้วเรามองลงมาจากดาดฟ้าตึกซัก 4-5ชั้นลงมา เหรียญก็เล็กมาจนเป็นจุด โลกก็เหมือนกัน เมื่อโลกเปรียบเทียบกับจักรวาล โลกก็เป็นแค่จุดเล็กๆ จุดนึงเท่านั้น หรือหากมองเข้าไปใกล้ๆที่จุดนั้น เราอาจเห็นเป็นเต่าทองตัวนึง ก็เป็นได้นะ ^^

ดังนั้น ตามความคิดผมแล้ว จริงๆจุดเป็นอะไรก็ได้แล้วก็สามารถมีความกว้าง ความยาว ความสูงได้อีกด้วย เพียงแต่ระยะทางที่เรามองสิ่งๆนั้นมันใกล้หรือ ไกลขนาดไหนต่างหาก หากเราอยู่ไกลกับของนั้นมากๆๆๆๆๆ เราก็เห็นสิ่งนั้นเป็ยเพียงจุดเล็กๆ

เมื่อจุดเป็นอะไรก็ได้แล้ว อย่างนั้นเมื่อนำจุดมาเรียงตัวต่อกันไปเรื่อยๆเราจะได้อะไรจากมันพอจะนึกออก แล้วใช่มั๊ยครับ แน่นอนมันจะเกิดเป็นเส้น ซึ่งมีความยาว สามารถวัดได้ขึ้นมาทันที!! อ้าวเมื่อกี้ยังบอกว่าจุดไม่สามารถวัดขนาดได้ แล้วทำไมแค่เอามาต่อกันแล้วถึงวัดขนาดได้ขึ้นมาหล่ะ แน่นอนก็เพราะมันวัดขนาดได้นะสิครับ ผมถึงบอกว่าจุดสามารถวัดขนาดได้เพียงแต่ พอมันเป็นวัดถุที่อยู่ไกลเรามากๆ เราเลยวัดมันไม่ได้เพราะไม่รู้จะเอาอะไรวัดมันต่างหาก ฉะนั้นหากเอาอะไรก็ตาม มาวางต่อกันไปเรื่อยๆ เราจะเห็นวัตถุทั้งหมดนั้นเป็นเส้นไปเองโดยปริยาย เพราะสมองเราจะสั่งการให้พยายามมองหาภาพโดยรวมทั้งหมดของมันนั่นเอง

 

* ภาพประกอบ 2 : เส้น *

 

ส่วนระนาบนั้นก็ไม่ได้เป็นอะไรไปมากกว่าการนำเส้นมาเรียงต่อกันในลักษณะที่ ทำมุมต่อกัน ที่ไม่ใช่ 0 หรือ 180 องศานั่นเอง

จากหลัการเดียวกันสมองเราจะสั่งการให้เรามองภาพรวมของเส้นทั้งหมดแล้วบอกกับ เราเองว่า มันเป็นพื้นที่นะ มีความกว้าง ความยาวนะ ซึ่งการที่มันมีความกว้าง ความยาวประกอบนี้ เราเรียกมันว่า ระนาบ

 

ฉะนั้น งานศิลปะทุกอย่าง เริ่มต้นจากการ นำ 3สิ่งนี้มาใช้เท่านั้น คือ จุด เส้น และระนาบ เมื่อนำมาประกอบกันก็จะเป็นงานศิลปะ ต่างๆ ทั้งสิ้น แล้วแต่ว่า ศิลปินแต่ละคนจะนำ ทั้ง 3สิ่งนี้ มาจัดองค์ประกอบอย่างไรให้เกิดการรับรู้ตามที่ศิลปินคิดและต้องการนำเสนอ การฝึกฝน ทำความเข้าใจ ในการวาด จุด เส้น ระนาบ จึงเป็นเรื่องที่มีความสำคัญเป็นอย่างแรกๆเลยก็ว่าได้ในการนำเสนองานศิลปะ ออกมา ให้ได้อย่างที่เราคิดและสร้างสรรค์เอาไว้ในจินตนาการของเรา

แล้วบทความหน้าเราจะมาดูเรื่ององค์ประกอบศิลป์กันนะครับ

 

โดย : numplus school of Digital Arts