โครงการนำร่องการจัดการศึกษาแบบมีส่วนร่วมขององค์กรในชุมชนเพื่อสุขภาวะคนไทย (ปศท.๒)
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส) มีเจตนารมณ์และวิสัยทัศน์สำคัญ ในการสร้างเสริมสุขภาพของประชาชนทั้งด้านกาย จิต สังคมและสติปัญญาเพื่อให้คนไทยเป็นบุคคล ที่สมบูรณ์ เพียบพร้อม และดำรงชีวิตได้อย่างมีความสุข ในการนี้ ได้มีการศึกษาแนวทาง “ร่วมสร้างประเทศไทยให้น่าอยู่” ที่มีศาสตราจารย์นายแพทย์ประเวศ วะสี เป็นประธาน มีการศึกษาประเด็นสำคัญที่พิจารณาว่าจะส่งผลต่อการร่วมสร้างประเทศไทยให้น่าอยู่ โดยมีประเด็นเกี่ยวกับการสร้างระบบการศึกษาที่พาชาติออกจากวิกฤติ เป็นส่วนหนึ่งของประเด็นสำคัญดังกล่าวในการสร้างระบบการศึกษาที่พาชาติออกจากวิกฤติ สสส. ได้มอบหมายให้ รองศาสตราจารย์ ดร.วรากรณ์ สามโกเศศ อธิการบดีมหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ และคณะ ดำเนินการศึกษาทางเลือกระบบการศึกษาที่เหมาะสมกับสุขภาวะคนไทยแล้วเสร็จในปี ๒๕๕๓ ข้อเสนอดังกล่าว มีประเด็นสำคัญของระบบการศึกษา คือ การสร้างความเข้มแข็งที่ฐานรากที่จำเป็นต้องเข้ามามีส่วนในการจัดการศึกษาโดยให้ความสำคัญกับครอบครัวชุมชน ท้องถิ่น สถาบันศาสนา เอกชนและองค์กรเอกชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และองค์กรอื่นของประชาชน มีการสร้างชุมชนให้เป็นชุมชนแห่งการเรียนรู้ ที่เป็นความร่วมมือของครอบครัว วัด/ศาสนสถาน โรงเรียน องค์กรชุมชน เอกชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และที่เกี่ยวข้อง เพื่อร่วมกันเติมเต็มการจัดการศึกษาที่ดำเนินอยู่ในปัจจุบัน เพื่อนำไปสู่สุขภาวะของคนไทยทั้งด้านกาย จิต สังคมและสติปัญญา
แนวคิดของการศึกษาดังกล่าวนี้ เป็นการจัดการศึกษาเพื่อสุขภาวะคนไทยที่ยึดผู้เรียนเป็นตัวตั้ง (ผู้เรียนเป็นสำคัญ) และเชื่อว่า “คนทุกคนมีศักยภาพที่จะเรียนรู้ได้” บนหลักการ “การศึกษาเพื่อมวลชนและมวลชนเพื่อการศึกษา” ช่วยกันทำให้การศึกษาเป็นกลไกปลูกฝังและพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ที่บูรณาการเข้ากับวิถีชีวิต วัฒนธรรม รากเหง้า ประวัติศาสตร์ ชุมชนท้องถิ่นและประเทศชาติ เป็นการศึกษาที่เอา “ชีวิตเป็นตัวตั้ง” แทนการเอา “วิชาเป็นตัวตั้ง” ดังที่ผ่านมา โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อให้ผู้เรียนได้รับทั้งความรู้ ทักษะ เจตคติ และคุณธรรมจริยธรรม รูปแบบการศึกษาจึงเป็นการศึกษาระบบเปิด ทั้งการศึกษาในระบบ การศึกษานอกระบบ และการศึกษาตามอัธยาศัย ที่ทุกคนมีสิทธิที่จะให้ความเห็นหรือเข้าไปมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษาและบูรณาการทรัพยากรในท้องถิ่นร่วมกันบนพื้นฐานของการกระจายอำนาจโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน ให้เกิดความเข้มแข็งจากฐานราก ด้วยความร่วมมือขององค์กรในชุมชน ทั้งการร่วมคิด ร่วมวางแผน ร่วมตัดสินใจ ร่วมดำเนินการ ร่วมรับผิดชอบ ร่วมติดตามประเมินผล ร่วมแก้ปัญหา และร่วมชื่นชม ที่ให้อิสระ ความยืดหยุ่นและความคล่องตัวกับผู้จัดการศึกษา บนความหลากหลายและสอดคล้องกับบริบทของท้องถิ่น และสังคมไทย
ในการนี้ ได้มีข้อเสนอให้มีการนำร่องการจัดการศึกษาในรูปแบบดังกล่าวในจังหวัด/พื้นที่ของจังหวัดชุมชน ตามยุทธศาสตร์เสริมสร้างพลังการศึกษาเพื่อขับเคลื่อนสังคม เพื่อให้สอดคล้องกับข้อเสนอดังกล่าว สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส) จึงได้จัดให้มีโครงการนำร่องการจัดการศึกษาแบบมีส่วนร่วมขององค์กรในชุมชนเพื่อสุขภาวะคนไทย ขึ้น โดยนำรูปแบบการจัดการศึกษาตามข้อเสนอทางเลือกระบบการศึกษาที่เหมาะสมกับสุขภาวะคนไทย มาเป็นแนวทางดำเนินงาน ที่ใช้จังหวัด/พื้นที่/ชุมชนเป็นฐาน ตามความหลากหลายของบริบทสังคมไทย เพื่อเป็นต้นแบบและสนับสนุนให้เกิดการขยายผลต่อไป ระยะเวลาดำเนินการระหว่างเดือนเมษายน ๒๕๕๔ - มิถุนายน ๒๕๕๕ โดยมอบหมายมหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์เป็นหน่วยงานบริหารโครงการ
