Metadata สำหรับวัสดุดิจิทัลประเภทสื่อโสตทัศน์

โดย จันทร์ฉาย วีระชาติ และภาณุมาตร์ สุทธิสังข์

           การกำหนดมาตรฐานการลงรายการวัสดุดิจิทัลเพื่อพัฒนาเครื่องมือที่จะใช้ในการจัดการทรัพยากรประเภท สื่อโสตทัศน์ Metadata ที่สามารถรองรับทรัพยากรประเภทภาพ (Image) ซึ่งประกอบด้วยภาพถ่าย ภาพกราฟิก ภาพเคลื่อนไหว และทรัพยากรประเภทเสียง (Sound) โดยใช้มาตรฐานดับลินคอร์ 15 หน่วยข้อมูลย่อย และเพิ่มตัวขยายที่เหมาะสมกับสื่อโสตทัศน์ และ RDF (Resource Description Framework) เพื่อให้ผู้ปฏิบัติงานในเครือข่ายของ ThaiLis ตามโครงการ Thia Digital Collection (TDC) นำไปใช้ในการลงรายการเป็นมาตรฐานเดียวกัน
          1. ภาพถ่าย เป็นภาพที่เกิดจากการถ่ายมาจากกล้องถ่ายรูป Metadata ของภาพถ่ายดิจิทัลถูกจัดเก็บตามมาตรฐาน EXIF (Exct angeable image file format) ซึ่งเป็นข้อมูลเฉพาะที่บรรจุลงในภาพที่ถ่ายโดยกล้องดิจิทัลทุกตัว ได้แก่ วันเวลาที่ถ่าย กล้องที่ถ่ายและค่าที่เซทไว้ขณะถ่าย ลำดับของภาพ สถานที่ถ่าย และเจ้าของกล้องหรือระบุในส่วน Creator
         2. ภาพเคลื่อนไหว (Moving image) ลักษณะเป็นชุดของภาพที่นำเสนอต่อเนื่องจนเห็นเป็นภาพเคลื่อนไหว ได้แก่ แอนิเมชั่น ภาพยนตร์ รายการโทรทัศน์ เป็นต้น
         3. วัสดุเสียง (Sound) ทรัพยากรที่เนื้อหาเป็นเสียง ได้แก่ แฟ้มข้อมูลดนตรี เสียงพูด เป็นต้น

Metadata สำหรับวัสดุดิจิทัลประเภทสื่อโสตทัศน์

ภาพถ่าย/กราฟิก

Element: Title ชื่อเรื่อง ให้ตั้งชื่อภาพ ชื่อกิจกรรม ชื่ออัลบั้ม ให้สั้น กะทัดรัด และสื่อความหมายได้ สามารถขยายเป็นชื่อเรื่องรอง หรือชื่อเรื่องที่แปล ชื่อเรื่องอื่นๆ ของชื่อภาพ

Element: Creator ผู้สร้างสรรค์ผลงาน อาจเป็นบุคคลหรือหน่วยงาน อีเมล์ของผู้ผลิตภาพเพื่อเป็นการขยายข้อมูลเกี่ยวกับผู้รับผิดชอบ

Element: Subject คำสำคัญหรือวลีที่บ่งบอกถึงเนื้อหาของภาพ ให้ใช้คำศัพท์ที่มีการควบคุมหรือหัวเรื่องที่เป็นมาตรฐาน สามารถขยายหน่วยข้อมูลย่อยเป็น คำสำคัญหรือวลี และหัวเรื่อง

Element: Description ข้อความที่ให้รายละเอียดของเนื้อหา สามารถขยายหน่วยข้อมูลย่อยเป็นประเภท ผู้บรรยายภาพ ข้อความบรรยายภาพ

Element: Publisher หน่วยงานที่รับผิดชอบในการทำทรัพยากรให้เป็นดิจิทัล สามารถขยายหน่วยข้อมูลย่อยเป็นเมือง และอีเมล์ของหน่วยงานที่รับผิดชอบในการทำทรัพยากรให้เป็นดิจิทัล

Element: Contributor ผู้ร่วมสร้างสรรค์ผลงาน ได้แก่ ผู้ให้การสนับสนุนในการจัดกิจกรรม จัดทำอัลบั้ม

Element: Date ปีที่เกี่ยวข้องกับทรัพยากร แยกประเภทเป็น วัน เดือน ปี ที่ผลิต ที่ลงรายการ ที่แก้ไข ที่เผยแพร่

Element: Type ประเภทของทรัพยากร ได้แก่ ภาพที่เกิดจากการถ่าย หรือการสแกนจากภาพถ่าย ภาพที่เกิดจากการใช้โปรแกรมประยุกต์

Element: Format รูปแบบแฟ้มข้อมูลของภาพ ได้แก่ แฟ้มข้อมูลประเภท jpeg, gif และตัวขยายอื่นๆที่ได้จากภาพ

Element: Identifier ข้อความหรือตัวเลขที่ใช้ในการระบุชี้เฉพาะที่เก็บแฟ้มข้อมูลภาพ ได้แก่ URL

Element: Source แหล่งที่มาของภาพ หรือแหล่งกำเนิดของภาพที่กำลังลงรายการ ได้แก่ ภาพจากหนังสือ วารสาร เจ้าของเดิม เจ้าของลิขสิทธิ์

Element: Language ไม่มีการใช้ในการลงรายการของภาพ

Element: Relation ภาพที่เกี่ยวข้องใช้ในการแสดงความสัมพันธ์กับภาพอื่น ได้แก่ ภาพถ่ายจากกิจกรรมหนึ่งที่มีหลายภาพ

Element: Coverage ขอบเขตของเนื้อหาตามภูมิศาสตร์ และเวลา ได้แก่ สถานที่ของภาพ (ประเทศ) ช่วงเวลาหรือยุคสมัยของภาพ

Element: Right ข้อมูลเกี่ยวกับลิขสิทธิ์ของทรัพยากร

ภาพเคลื่อนไหว

Element: Title ชื่อเรื่อง ชื่อภาพเคลื่อนไหว ชื่อภาพยนตร์ ชื่อรายการโทรทัศน์ สามารถขยายเป็นชื่อเรื่องรอง หรือชื่อเรื่องที่แปล ชื่อเรื่องอื่นๆ ของภาพเคลื่อนไหว

Element: Creator ผู้สร้างสรรค์ผลงาน อาจเป็นบุคคลหรือหน่วยงาน อีเมล์ของผู้สร้างสรรค์และหน่วยงานที่ผู้สร้างสรรค์สังกัดเพื่อเป็นการขยายข้อมูลเกี่ยวกับผู้รับผิดชอบ

Element: Subject คำสำคัญหรือวลีที่บ่งบอกถึงเนื้อหาของภาพเคลื่อนไหว ให้ใช้คำศัพท์ที่มีการควบคุมหรือหัวเรื่องที่เป็นมาตรฐาน สามารถขยายหน่วยข้อมูลย่อยเป็น คำสำคัญหรือวลี และหัวเรื่อง

Element: Description ข้อความที่ให้รายละเอียดของเนื้อหา สามารถขยายหน่วยข้อมูลย่อยเป็นรายละเอียดเพิ่มเติม (Description.Note) เฟรมเด่นที่จะใช้เป็น Thumbnail (Keyframe) เป็นชื่อทางภูมิศาสตร์ที่ระบุที่ตั้งของระบบ ได้แก่ ประเทศไทยให้ระบุ tha

Element: Publisher หน่วยงานที่รับผิดชอบในการทำทรัพยากรให้เป็นดิจิทัล สามารถขยายหน่วยข้อมูลย่อยเป็นเมือง และอีเมล์ของหน่วยงานที่รับผิดชอบในการทำทรัพยากรให้เป็นดิจิทัล

Element: Contributor ผู้ร่วมสร้างสรรค์ผลงาน อาจเป็นบุคคลหรือหน่วยงาน ได้แก่ ผู้กำกับ ผู้เขียนบท ผู้รายงานข่าว ผู้ประกาศข่าว สามารถขยายเป็นหน่ายข้อมูลย่อยได้ อาทิ บทบาท

Element: Date ปีที่เกี่ยวข้องกับทรัพยากร แยกประเภทเป็น วัน เดือน ปี ที่ผลิต ที่ลงรายการ ที่แก้ไข และที่เผยแพร่อย่างเป็นทางการ

Element: Type ประเภทของทรัพยากรตามมาตรฐาน DCMI ได้แก่ ภาพเคลื่อนไหวที่เกิดจากการสร้างขึ้นมาเป็นเรื่องราว อาทิ ภาพจำลอง ภาพยนตร์ วีดิทัศน์ และรายการที่ออกอากาศทางโทรทัศน์

Element: Format รูปแบบแฟ้มข้อมูลของรายการกิจกรรม ได้แก่ แฟ้มข้อมูลประเภท Video/mpeg, powerpoint สามารถขยายหน่วยข้อมูลย่อยเป็นรูปแบบแฟ้มข้อมูลตามมาตรฐาน IMT

Element: Identifier ข้อความหรือตัวเลขที่ใช้ในการระบุชี้เฉพาะที่เก็บแฟ้มข้อมูลภาพเคลื่อนไหว

Element: Source แหล่งที่มาของภาพเคลื่อนไหว หรือแหล่งกำเนิดของภาพเคลื่อนไหวที่กำลังลงรายการ Element: Language ภาษาของเนื้อหา

Element: Relation ภาพเคลื่อนไหวที่เกี่ยวข้อง ใช้ในการแสดงความสัมพันธ์กับภาพเคลื่อนไหวอื่น ได้แก่ ภาพเคลื่อนไหวของกิจกรรมหนึ่งที่มีมากกว่า 1 รายการ

Element: Coverage ขอบเขตของเนื้อหาตามภูมิศาสตร์ และเวลา ได้แก่ สถานที่ของภาพเคลื่อนไหว (ประเทศ) ช่วงเวลาหรือยุคสมัยของภาพเคลื่อนไหว

Element: Right ข้อมูลเกี่ยวกับลิขสิทธิ์ของทรัพยากร

วัสดุเสียง

Element: Title ชื่อเรื่องของวัสดุบันทึกเสียง ได้แก่ ชื่ออัลบั้มเพลง ชื่อเรื่องของกิจกรรม สามารถขยายเป็นชื่อเรื่องรอง หรือชื่อเรื่องที่แปล ชื่อเรื่องอื่นๆ ของเสียงเพลง เสียงบรรยาย และเสียงการให้สัมภาษณ์

Element: Creator ผู้สร้างสรรค์ผลงาน อาจเป็นบุคคลหรือหน่วยงาน อีเมล์ของผู้สร้างสรรค์และหน่วยงานที่ผู้สร้างสรรค์สังกัดเพื่อเป็นการขยายข้อมูลเกี่ยวกับผู้รับผิดชอบ

Element: Subject คำสำคัญหรือวลีที่บ่งบอกถึงเนื้อหาของเสียงที่บันทึก ให้ใช้คำศัพท์ที่มีการควบคุมหรือหัวเรื่องที่เป็นมาตรฐาน สามารถขยายหน่วยข้อมูลย่อยเป็น คำสำคัญหรือวลี และหัวเรื่อง

Element: Description ข้อความที่ให้รายละเอียดของเนื้อหา สามารถขยายหน่วยข้อมูลย่อยเป็นรายละเอียดเพิ่มเติม (Description.Note) และสาระสังเขปของเนื้อหา

Element: Publisher หน่วยงานที่รับผิดชอบในการทำทรัพยากรให้เป็นดิจิทัล สามารถขยายหน่วยข้อมูลย่อยเป็นเมือง และอีเมล์ของหน่วยงานที่รับผิดชอบในการทำทรัพยากรให้เป็นดิจิทัล

Element: Contributor ผู้ร่วมสร้างสรรค์ผลงาน อาจเป็นบุคคลหรือหน่วยงาน ได้แก่ ผู้สัมภาษณ์ ผู้อำนวยการเพลง

Element: Date ปีที่เกี่ยวข้องกับทรัพยากร แยกประเภทเป็น วัน เดือน ปี ที่ผลิต ที่ลงรายการ ที่แก้ไข และที่เผยแพร่อย่างเป็นทางการ

Element: Type ประเภทของทรัพยากรตามมาตรฐานของ DCMI ได้แก่ เสียงบันทึกที่มีลักษณะเป็นเสียงพูด เสียงดนตรี

Element: Format รูปแบบแฟ้มข้อมูลการบันทึกเสียง ได้แก่ เสียงการให้สัมภาษณ์ สามารถขยายหน่วยข้อมูลย่อยเป็นรูปแบบแฟ้มข้อมูลตามมาตรฐาน IMT

Element: Identifier ข้อความหรือตัวเลขที่ใช้ในการระบุชี้เฉพาะที่เก็บแฟ้มข้อมูลการบันทึกเสียง

Element: Source แหล่งที่มาของวัสดุเสียง หรือแหล่งกำเนิดของวัสดุเสียงที่กำลังลงรายการ Element: Language ภาษาของเนื้อหา

Element: Relation แฟ้มข้อมูลบันทึกเสียงที่เกี่ยวข้อง ใช้ในการแสดงความสัมพันธ์กับแฟ้มข้อมูลบันทึกเสียงอื่น ได้แก่ การบันทึกเสียงของกิจกรรมหนึ่งประกอบด้วยแฟ้มบันทึกข้อมูลเสียงหลายรายการ

Element: Coverage ขอบเขตของเนื้อหาตามภูมิศาสตร์ และเวลา ได้แก่ สถานที่ของเนื้อหา ช่วงเวลาหรือยุคสมัยของเรื่องราวที่ถูกบันทึกเสียง

Element: Right ข้อมูลเกี่ยวกับลิขสิทธิ์ของทรัพยากร

โปรแกรมที่ใช้

โปรแกรม ACDSee Pro 6.rar เพื่อใช้ในการจัดการรูปภาพ

โปรแกรม Media File Converter และ Media File Manipulator เพื่อใช้ในการจัดการสื่อภาพเคลื่อนไหว ฯลฯ  ในการสร้างข้อมูล Metadata ตามประเภท และ Upload File ลงฐานข้อมูล การจัดเก็บข้อมูลรายการวัสดุดิจิทัลประเภทสื่อโสตทัศน์ ในโครงการจัดเก็บเอกสารฉบับเต็มในรูปอิเล็กทรอนิกส์ (Thai Digital Collection)

เอกสารอ้างอิง:-

สุวันนา ทองสีสดใส, จีระพล คุ่มเคี่ยม, เพ็ญแข ประจงใจ, วนิดา จันทนทัศน์, และมานัส ชุ่มปิว.
           (2556). 
เมทาดาทาสำหรับวัสดุดิจิทัลประเภทสื่อโสตทัศน์.  กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะ
           กรรมการการอุดมศึกษา.

2,198 total views, 3 views today

1 ตอบกลับไปที่ Metadata สำหรับวัสดุดิจิทัลประเภทสื่อโสตทัศน์

  1. Pingback: หน้าแรก | LAIC Blog

ปิดการแสดงความเห็น