งานเสวนาเรื่อง หนังสือเก่า เล่าเรื่อง มรดกภูมิปัญญาไทย

โดย  ไพจิตร  เกิดอยู่
รมย์ ธนูเทพ
ชัยวุฒิ  บุตตัสสะ

          การเสวนา เรื่อง หนังสือเก่า เล่าเรื่อง มรดกภูมิปัญญาไทย ประกอบด้วย 5 หัวข้อ

         1.  มรดกภูมิปัญญาในกรมพระจันทบุรีนฤนาถ บรรยายโดย รองศาสตราจารย์ อัมพร  ทีขะระ ผู้เชี่ยวชาญด้านห้องสมุดหนังสือหายาก และ  รองศาสตราจารย์ ฉลอง  สุนทราวาณิชย์ ผู้อำนวยการหอประวัติ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระจันทบุรีนฤนาถ ทรงเป็นราชโอรสองค์ที่ 12 ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติเมื่อวันที่ 8 มิถุนายน 2417 ทรงเป็นต้น “ราชสกุลกิติยากร”  ศูนย์วิทยทรัพยากร จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย  จัดการเสวนาเพื่อน้อมรำลึกในพระกรุณาธิคุณของพระเจ้าบรมวงศ์เธอ  กรมพระจันทบุรีนฤนาถ ที่ทรงมีต่อจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยมุ่งหวังให้เป็นเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในการสร้างองค์ความรู้ทางมรดกภูมิปัญญา เผยแพร่เรื่องราวของหนังสือหายากให้สาธารณชนได้ตระหนักในคุณค่า ความรู้ความสำคัญของหนังสือเก่าที่มีต่อชุมชน สังคมและประเทศชาติ  รองศาสตราจารย์อัมพร ทีขะระ ผู้เชี่ยวชาญด้านหนังสือหายาก ได้เล่าอดีตให้ฟัง ในปี พ.ศ. 2490 พระโอรสและพระธิดาในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระจันทบุรีนฤนาถได้ประทานหนังสือ จำนวน 5,000 เล่ม ให้จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เพื่อเป็นอนุสรณ์แด่กรมพระจันทบุรีนฤนาถ ในระบบการจัดหมวดหมู่ส่วนใหญ่เป็นหนังสือทางด้านศาสนามากที่สุด รองลงมา ประวัติศาสตร์ สังคมศาสตร์ และภาษาศาสตร์ หนังสือส่วนใหญ่ปรากฏบรรณสิทธิ์แสดงประวัติการครอบครองเป็นลักษณะพิเศษเป็นรูปแมลงป่องหรือตะขาบแต่จริง ๆ แล้ว เป็นลายเซ็นของท่าน ในปัจจุบันเป็นหนังสือหายากในห้องกรมพระจันทบุรีนฤนาถ ชั้น 6 ศูนย์วิทยทรัพยากร จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย นอกจากนั้น รองศาสตราจารย์ฉลอง สุนทราวาณิชย์ ผู้อำนวยการหอประวัติ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวถึงความสำคัญหนังสือหายากห้องกรมพระจันทบุรีนฤนาถ ในมุมมองนักประวัติศาสตร์ หนังสือหายากจะบ่งบอกถึง บุคลิกภาพ ลักษณะนิสัย ของผู้เป็นเจ้าของ ซึ่งขณะนั้นกรมพระจันทบุรีนฤนาถ เป็นปัญญาชนในช่วงระยะการเปลี่ยนผ่าน ดังนั้นสังคมในขณะนั้นจะเป็นอย่างไร เผชิญอะไร มีกระแส อย่างไร จะค้นหาข้อมูลได้ และกรมพระจันทบุรีนฤนาถ สะสมหนังสือทางด้านศาสนา ภาษาบาลี ซึ่งเป็นเรื่องแปลก ที่ท่านได้เรียนทางด้านการค้า การคลัง และอุตสาหกรรม สำหรับ หนังสือที่เป็น Collection ของโลกตะวันตก ที่มีในห้องกรมพระจันทบุรีนฤนาถ น่าจะบอกถึงการเผชิญกับความเคลื่อนไหวของปัญญาชนในช่วงนั้นได้  นอกจากนั้นใน 3 ปี ข้างหน้า ประเทศไทยจะเข้าสู่ประชาคมอาเซียน การตระหนักและการสำนึกการอยู่ร่วมกันของเพื่อนบ้าน จะมีหนังสือหายากที่เกี่ยวข้องเรียนรู้เรื่องราวของเพื่อนบ้าน อัตลักษณ์ตัวตนเกี่ยวโยงการเรียนรู้มาใช้ในยุคปัจจุบัน ซึ่งการหยิบจับถ้าไม่ต้องผ่านบัตรรายการมีความเป็นไปได้หรือไม่ นั่นคือความหวังของผู้ใช้บริการ

         2. เล่าเรื่อง ลีลา “ฉันท์” สาธิตการร้องโดย รองศาสตราจารย์คึกเดช กันตามระ มรดกภูมิปัญญาที่ปัญญาชนต้องอนุรักษ์  “การร้องฉันท์”  วิธีการร้องฉันท์  ผู้ร้องต้องทราบว่าเป็นฉันท์ประเภทใด แต่ละวรรคมีกี่พยางค์ เพื่ออ่านเสียงหนักเบาถูกต้อง การแบ่งจังหวะการใส่ทำนองในการร้อง และการใส่อารมณ์ในการอ่านฉันท์ ซึ่งท่วงทำนอง ลีลาของฉันท์จะผิดแผกต่างกันออกไป และวิทยากรได้สาธิตการร้องฉันท์แต่ละประเภท

         3. เสน่ห์หนังสือเก่า นายอเนก นาวิกมูล ให้แนวคิดจากประสบการณ์เสน่ห์หนังสือเก่าอยู่ที่ เนื้อหาดี ภาพปกสวยงาม และคุณสมบัติพิเศษอื่น ๆ เช่น หนังสือภาพในงานพิธี ต่างๆ เช่น พระเมรุ ของรัชกาลที่ 5 หรือหนังสือบางเล่มปกราบเรียบแต่เนื้อหาเป็นธรรมะ หนังสือเพลงขอทานซึ่งเป็นพฤติกรรมการขอในสมัยนั้น ๆ เป็นอย่างไร  ผีอีนาค มีจริงไม่และเกิดขึ้นที่ใด ทำให้ผู้สนใจศึกษาเรื่องราวได้ รวมทั้งเนื้อหา การโฆษณา การแต่งกาย ซึ่งสามารถจะหาได้จากหนังสือเก่า ๆ ทั้งสิ้น

         4. หนังสือเก่า ความรัก ความผูกพัน กับคนสำคัญ  ในการเสวนา มีนักเขียน ได้ให้แนวคิดในการใช้หนังสือเก่าในการเป็นนักเขียน ได้อย่างไรบ้าง นางสุกัญญา ชลศึกษ์ ได้กล่าวว่าถึง การเขียน การผูกเรื่องต้องค้นหาความเป็นมาของเรื่องนั้น ๆ จากหนังสือเก่า ๆ ตามยุคสมัยที่ต้องการผูกเรื่องโดยเฉพาะหนังสืองานศพ  เป็นแหล่งข้อมูลที่ดีที่สุด   สำหรับ นวนิยาย รสรักปักอุรา เป็นนวนิยายที่ลงรายละเอียดในเรื่องของการรักหนังสือ ซึ่งมีลายเซ็นในหนังสือดึงตัวละครไปรักในสิ่งเดียวกัน นักเขียนอีกท่าน นางชมัยภร แสงกระจ่าง ซึ่งเป็นเจ้าของผลงาน อ่านหนังสือเล่มนี้เถอะ…..ที่รัก เล่มนี้เป็นหนังสือที่รณรงค์ส่งเสริมการอ่านอย่างดี ตัวพระเอกจะเป็นหมอ และนางเอกจะเป็น บรรณารักษ์ หนังสือเล่มนี้ผู้เขียนสามารถทำให้ผู้อ่านได้อ่านหนังสือเพิ่มขึ้นอีก ประมาณ 40-80 เล่ม และให้แนวคิด เกี่ยวกับหนังสือของผู้อื่นที่มีลายเซ็นและอยู่ในมือเรา จะให้ความรู้สึก เราได้ของรักของหวงของผู้อื่นมาครอบครอง นอกจากนั้นการอ่านหนังสือเก่า ทำให้สะท้อนเห็นภาพในอดีต ฉากของเรื่องจะปรากฏในเล่มที่อ่าน ทำให้ดำเนินเรื่องในยุคนั้นได้ สำหรับนายแพทย์พงศกร จินดาวัฒน์ นักเขียน อีกท่านได้ให้ข้อคิดในการสะสมหนังสือเก่า เป็นหนังสือที่หายาก มีมูลค่าสูง และการดูแลรักษาค่อนข้างยาก แมลงมักจะทำลายหนังสือจากข้างในและขยายไปเล่มอื่น ๆ เรื่อย ๆ ในปัจจุบันร้านหนังสือเก่า จะรับ order จากต่างประเทศให้จัดหาหนังสือเก่า ๆที่หายาก ซึ่งหนังสือเก่าเหล่านั้นยังไม่มีใครเห็นคุณค่า บางเล่มในประเทศไม่มี จะหาได้จากต่างประเทศ จึงฝากช่วยกันดูแลหนังสือเก่า และควรมีการจัดเก็บที่ใดที่หนึ่ง แต่อย่างไรก็ตาม ปัญหาของนักอ่าน คือการหวงหนังสือ

         การเสวนาครั้งนี้ มุ่งหวังให้ตระหนักถึงคุณค่า ความสำคัญ ความรู้ที่ได้รับจากหนังสือเก่า หนังสือหายาก ที่มีต่อชุมชน สังคม และประเทศชาติ

หมายเหตุ : งานเสวนาเรื่อง หนังสือเก่า เล่าเรื่อง มรดกภูมิปัญญาไทย วันศุกร์ที่ 15 มิถุนายน 2555 เวลา 8.30 – 17.00 น. ณ ห้องประชุมชั้น 7 ศูนย์วิทยทรัพยากร จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

1,271 total views, 1 views today

1 ตอบกลับไปที่ งานเสวนาเรื่อง หนังสือเก่า เล่าเรื่อง มรดกภูมิปัญญาไทย

  1. Pingback: หน้าแรก | LAIC Blog

ปิดการแสดงความเห็น