สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ

อาจารย์สุวคนธ์  ศิริวงศ์วรวัฒน์
ผู้อำนวยการศูนย์สนเทศและหอสมุด
มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์

1.  สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ กับ เอกสารจดหมายเหตุ
                รองศาสตราจารย์วุฒิชัย  มูลศิลป์

                ดร. หม่อมราชวงศ์รุจยา  อาภากร

2.  สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ กับ คุณค่าของการเป็นข้าราชการไทย
                หม่อมหลวง ปนัดดา  ดิศกุล

พระราชประวัติ
                โอรสของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และจอมมารดาชุ่ม ประสูติ วันที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2405 พระนามเดิม คือ พระองค์เจ้าดิศวกุมาร
                พระองค์เจ้าดิศวกุมารฯ ทรงเริ่มเรียนภาษาไทย ภาษาบาลี ภาษาอังกฤษ

รับราชการ/ผลงาน
                หลังบวชเรียน พ.ศ. 2428 ทรงเริ่มรับราชการในกรมทหารมหาดเล็ก เป็นผู้บังคับการทหารมหาดเล็ก และว่าการกรมแผนที่

                พ.ศ. 2430 รัชกาลที่ 5 ทรงตั้งกรมศึกษาธิการ และให้กรมหมื่นดำรงราชานุภาพ เป็นอธิบดีกรม
                ต่อมา ทรงได้รับตำแหน่งเสนาบดี กระทรวงมหาดไทย ตั้งแต่ 1 เมษายน 2435 จนถึง พ.ศ.  2458 ทรงปรับเปลี่ยนการปกครองของเจ้าเมืองในหัวเมืองจาก “กินเมือง หรือ เหมาเมือง” เป็น “บ้านเมืองอยู่เย็นเป็นสุข” หรือ “บำบัดทุกข์บำรุงสุข”
                พ.ศ. 2442 รัชกาลที่ 5 โปรดเลื่อนเป็น กรมหลวงดำรงราชานุภาพ ขณะนั้นทรงพระชนมายุ 37 ปี
                กระทรวงมหาดไทย ที่ทรงดูแลเป็นกระทรวงใหญ่ มีผลงานที่ประสบความสำเร็จยิ่ง ของกรมหลวงดำรงราชานุภาพ พ.ศ. 2454 รัชกาลที่ 6 ทรงโปรดให้เลื่อนเป็น กรมพระยาดำรงราชานุภาพ
                ทรงลาออกจากตำแหน่ง เสนาบดี กระทรวงมหาดไทย เมื่อ พ.ศ. 2458 รวมเวลา 23 ปี ที่ท่านดำรงตำแหน่ง ที่เกี่ยวข้องงานหอจดหมายเหตุ ท่านทรงรวบรวมเอกสารประวัติศาสตร์ไทย ในภาษาอื่นมา และพิมพ์ในนามหอพระสมุดวชิรญาณสำหรับพระนคร
                พ.ศ. 2466 รัชกาลที่ 6 ทรงโปรดให้ กรมพระยาดำรงราชานุภาพเป็นเสนาบดี มุรธาธร แต่ยังทรงรับผิดชอบ หอพระสมุดวชิรญาณ
                ในสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงครองราชย์ต่อมา ทรงโปรดให้กรมพระยาดำรงราชานุภาพเป็นอภิรัฐมนตรี ขณะนั้นมีพระชนมายุได้ 63 ปี ปีถัดมา (2469) โปรดให้เป็น นายกราชบัณฑิตยสภา
                หลังเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ เสด็จไปประทับที่ปีนัง ที่บ้าน ซินนามอนฮอล จน พ.ศ. 2485 เสด็จกลับระหว่างนี้ ทรงมีลายพระหัตถ์ ความรู้ต่าง ๆ กับ สมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัติวงศ์ รวม 578 ฉบับ นี่คือที่มาของ “สาส์นสมเด็จ” วรรณกรรมที่สำคัญยิ่งของไทย
                1 ธันวาคม พ.ศ. 2486 สิ้นพระชนม์

คติธรรมของสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ
                1.  เรื่องปีใหม่

                2.  เรื่องการติชม
                3.  เรื่องวาสนา
                4.  เรื่องความรับผิดชอบ
                5.  เรื่องเพื่อน
                6.  เรื่องกฎหมาย
                7.  เรื่องผู้รับงานใหม่
                8.  เรื่องชีวิตชาติ
                9.  เรื่องระเบียบเยาวชน
                10. เรื่องเด็กดีของฉัน
                11. เรื่องเด็ก
                12. เรื่องเรียนรู้ประวัติศาสตร์
                13. เรื่องคุณค่าชีวิต
                14. เรื่องอารมณ์
                15. เรื่องเอกลักษณ์ของไทย
                16. เรื่องพูด
                17. เรื่องเวลา
                18. เรื่องคนสมุทรสาคร
                19. เรื่องเมืองปทุม
                20. เรื่องรัฐธรรมนูญ
                21. เรื่องข้าราชการ
                22. เรื่องความสุขของพ่อ

หลักเกียรติศักดิ์ที่ยั่งยืน
                1.  วิสัยทัศน์ข้าราชการ คือ พันธกิจต่อความมั่นคงรู้เรื่องของบ้านเมือง

                2.  เกียรติศักดิ์ คือ เป้าหมายของข้าราชการ
                3.  ข้าราชการมิใช่อภิสิทธิ์ชน หากแต่จะต้องบำเพ็ญตน ให้เป็นแบบอย่างของคนดีแก่สังคม

สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ
               องค์ปฐมเสนาบดีกระทรวงมหาดไทย องค์ปฐมผู้บัญชาการทหารบก อธิบดีกรมศึกษาธิการ องค์ผู้อำนวยการก่อตั้งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย โรงเรียนเทพศิรินทร์ โรงเรียนอัสสัมชัญ โรงเรียนนายร้อยทหารบก โรงเรียนนายร้อยตำรวจ อภิรัฐมนตรี นายกราชบัณฑิตยสภา และองค์การยูเนสโก ได้ถวายสดุดี ให้ทรงเป็นคนไทยคนแรกที่เป็น “บุคคลสำคัญของโลก”

หมายเหตุ :  จากการเสาวนางานจดหมายเหตุ เรื่อง “60 ปี หอจดหมายเหตุ อดีตสู่ปัจจุบันและอนาคต”  วันที่ 9 สิงหาคม 2555 ณ ห้องประชุมสำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ มีผู้เข้าร่วมประชุม ดังนี้  อาจารย์สุวคนธ์  ศิริวงศ์วรวัฒน์

6,237 total views, 3 views today

1 ตอบกลับไปที่ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ

  1. Pingback: หน้าแรก | LAIC Blog

ปิดการแสดงความเห็น