การสนทนาวิชาการหนังสือเก่าชาวสยาม ครั้งที่ 6 เรื่อง หนังสืออนุสรณ์ผู้วายชนม์คนดนตรี

การสนทนาวิชาการหนังสือเก่าชาวสยาม ครั้งที่ 6 
เรื่อง หนังสืออนุสรณ์ผู้วายชนม์คนดนตรี

นายรมย์ ธนูเทพ
นางสาวศิริพร บัญชาวิมลเชษฐ
นายวรวิช พุฒิวิสารทภาคย์

km-2557-24sep2014-1

     การสนทนาวิชาการหนังสือเก่าชาวสยาม ครั้งที่ 6 เรื่อง หนังสืออนุสรณ์ผู้วายชนม์คนดนตรี ในวันพุธที่ 24 กันยายน 2557 จัดขึ้นโดยศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ณ หอประชุมศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร

    คุณูปการของหนังสืออนุสรณ์ ผู้วายชนม์คนดนตรี

    นายแพทย์ พูนพิศ อมาตยกุล กล่าวว่า งานศพสมัยก่อนไม่ได้แจกหนังสือ เพราะว่าหนังสือสมัยก่อนนั้นทำยาก  ต้องเขียนด้วยลายมือ  แล้วคนที่ลายมือสวยนั้นต้องเป็นคนกลุ่มอารักษ์ สมัยรัชกาลที่ 3-4 ก็ยังไม่ได้มีการแจกหนังสืออนุสรณ์งานศพ หนังสือสมัยก่อนนั้นหายากมาก คนเขียนมีน้อย หนังสือส่วนใหญ่จะเป็นเรื่องพงศาวดาร ไม่ได้เป็นเรื่องของประชาชน ไม่ได้เกี่ยวข้องกับประวัติของบุคคลที่มีความสำคัญ ประวัติบุคคลสำคัญนั้นเป็นเรื่องเล่าจากปากต่อปาก (วรรณกรรมมุขปาฐะ) บุคคลใดที่ทำคุณงามความดีไว้นั้น ไม่ได้บันทึกไว้ จึงไม่มีหลักฐานปรากฏนอกจากคำบอกเล่า  มีการคัดลอกหนังสือมาก ในสมัยก่อน  จึงทำให้เนื้อหามีการบิดเบือนไป   (สมัยรัชกาลที่ 5) สมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพ  มีหนังสือโบราณมากมาย ในหอพระสมุด  จึงมีผู้มาติดต่อขออนุญาตท่านนำหนังสือเหล่านั้นไปพิมพ์แจกในงานศพ เพราะประวัติของผู้ตายนั้นส่วนมากจะไม่ยาว พอจะรู้ว่ามาจากไหน พ่อแม่ปู่ย่าตายายเป็นใคร สกุลรุนชาติมาแต่ไหน ทำอะไรไว้บ้างและ เจ็บป่วยเป็นอะไรตาย มียศถาบรรดาศักดิ์ อะไร มีภรรยามีลูกกี่คน หนังสืองานศพเริ่มต้นในสมัยรัชกาลที่ 5 ถ้างานพระศพ เจ้านาย จะแจกตั้งแต่ 7 วันแรก  50 วัน 100 วัน ชุดออกพระเมรุใหญ่ หนังสืองานศพจึงมีเนื้อหาเกี่ยวกับประวัติและผลงานของผู้เสียชีวิต งานวรรณกรรมที่มีเนื้อหาเกี่ยวข้องกับผู้เสียชีวิต ชีวประวัติข้อความที่เกี่ยวกับเรื่องของผู้เสียชีวิต หรือความชื่นชอบ เช่น บทละคร ตำรากับข้าว นิทาน อิเหนา  เป็นต้น

km-2557-24sep2014-2    ประวัติศาสตร์บอกเล่า หลวงประดิษฐ ไพเราะ : คุณตาในความทรงจำ

    นางมาลินี สาคริก  กล่าวถึงเรื่องความสัมพันธ์ในครอบครัว เมื่อครั้งที่ท่านยังมีชีวิตอยู่ เป็นครอบครัวดนตรีที่มีความรักใคร่ปรองดอง ทั้งนางโชติ ศิลปบรรเลง และนางฟู ศิลปบรรเลง เรื่องที่เล่าต่อๆ กันมาหรือเขียนบันทึกไว้  ตามความรู้ความคิดเห็นความเข้าใจของผู้เขียนแต่ละคนเพียงคนเดียว หนังสือผู้วายชนม์ อาจจะมีความคลาดเคลื่อน ด้วยเหตุหลายประการ เช่น ผู้เขียนได้ข้อมูลผิด มีความเข้าใจผิด มีความจำผิดพลาด ดังนั้นผู้ที่สนใจศึกษาข้อมูลจากหนังสืออนุสรณ์ผู้วายชนม์ควรตะหนักในข้อนี้ไว้ด้วย

    สื่อบันทึกประวัติศาสตร์วงการเพลง

    นายอานันท์ นาคคง กล่าวถึงหนังสืออนุสรณ์งานศพคนดนตรี คือประวัติศาสตร์ของคนดนตรี ที่เกิดขึ้นจากการเล่าต่อกัน ส่งผ่านไปถึงคนรุ่นหลัง เป็นอนุสรณ์ ที่สร้างประวัติศาสตร์ด้วยตัวหนังสือ เบื้องหลังภาพถ่าย ตัวโน๊ต หลักฐานต่างๆ ในหนังสือที่น่าสนใจ

    นายปกรณ์ หนูยี่ นักสะสมหนังสืออนุสรณ์งานศพครูดนตรีไทย กล่าวถึง การเริ่มอ่านหนังสือเพื่อทำรายงานและสอบ และหนังสือเหล่านี้มีน้อย หนังสืออนุสรณ์งานศพน่าสนใจกว่าหนังสือวิชาการทั่วไป เป็นการรวมชุดความรู้ของครูดนตรี ประวัติ ผลงานภาพถ่าย เชื่อมโยงกัน จากนั้นได้รับหนังสือจากบ้านครู ประสิทธิ์ ถาวร จำนวนหลายเล่ม แหล่งที่หาซื้อหนังสือ คือ คลองถม สนามหลวง ปัจจุบันได้มีการรวมกลุ่มเครือข่ายนักสะสม แลกเปลี่ยนหนังสืออนุสรณ์งานศพ กันแพร่หลายมากขึ้น

    นายอเนก นาวิกมูล  กล่าวถึง การเริ่มทำหนังสืออนุสรณ์งานศพ ช่วงต้นรัชกาลที่ 5  แต่เดิมเชื่อกันว่าหนังสืองานศพเล่มแรกที่เก่าสุด คือ หนังสืองานพระเมรุสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ ปี 2424 แต่ที่จริงแล้ว คือ หนังสือสวดมนต์หลวง  งานพระเมรุรัชกาลที่ 4 ซึ่งพิมพ์เมื่อ พ.ศ. 2412 โดยหมอสมิต เป็นผู้จัดพิมพ์ นายเอนกได้นำภาพถ่ายหนังสือเก่าให้ชมด้วย

    จากการเข้าร่วมงานสนทนาครั้งนี้ทำให้ได้ทราบข้อมูลเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ และคุณูปการในการจัดทำหนังสืออนุสรณ์ผู้วายชนม์คนดนตรีตลอดจนหนังสืออนุสรณ์งานศพทั่วไป ข้อมูลและเนื้อหาที่ได้ตีพิมพ์นั้นมีคุณค่าทางประวัติศาสตร์ และมีคุณค่าในการจัดเก็บอนุรักษ์เป็นอย่างยิ่ง

ดูเอกสารฉบับเต็มที่นี่

1,309 total views, 2 views today